1. Jachimek Tadeusz i in., ur. 9 II 1911, Wiśniowa k. Strzyżowa (woj. podkarpackie), zm. 4 XI 1970, Łódź, podpułkownik; 1945 szef sztabu Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj; 1947 skazany w procesie I ZG WiN.
  2. penkonazol nazwa zwyczajowa fungicydu z grupy triazoli; p. jest składnikiem preparatów stosowanych w ochronie sadów.
  3. kolcolist Ulex, ciernisty krzew z rodziny bobowatych (motylkowatych); około 20 gat. pochodzących z Europy; w Polsce sadzony k. zachodni (U. europaeus) na paszę dla zwierzyny i do obsadzania piaszczy ...

Pokucie

kraina hist. nad górnym Prutem i Czeremoszem, południowa część Rusi Czerwonej; 1772–1918 w zaborze austr., 1945 wcielone do ZSRR, od 1991 w Ukrainie.

Poradeci Lasgush

ur. 27 XII 1899, Pogradec, zm. 12 XI 1987, Tirana, albański poeta i tłumacz; uprawiał lirykę refleksyjno-filoz., patriotyczną, miłosną; przekł., między innymi z literatury niem. i rosyjskiej.

Canton i Enderbury

1939–79 kondominium amerykańsko-bryt. w Oceanii; obejmowało atol Canton (Kanton) i wyspę Enderbury; ob. w składzie państwa Kiribati.

Monsigny Pierre-Alexandre

ur. 17 X 1729, Fauquembergues (dep. Pas-de-Calais), zm. 14 I 1817, Paryż, kompozytor francuski; przedstawiciel fr. opéra comique; opery komiczne (Rose et Colas), także opery seria (Aline, reine de Golconde).

Malta

dzielnica rekreacyjna Poznania (Nowe Miasto), w dolinie Cybiny (dopływ Warty), nad sztucznym Jez. Maltańskim; tor regatowy; sztuczny stok narciarski; amfiteatr; Międzynar. Festiwal Teatr. Malta; Wielkopol. Park Zoologiczny.

Węgrzecki Stanisław

ur. 10 XI 1765, Warszawa, zm. 12 II 1845, tamże, działacz polit., prawnik; tzw. jakobin pol.; uczestnik powstania kościuszkowskiego 1794; 1794, 1807–15, 1830–31 prezydent Warszawy; 1830–31 czł. Tow. Patriot., 1831 senator-kasztelan.

sieć wodociągowa

układ przewodów wodociągowych podziemnych (niekiedy prowadzonych nad powierzchnią terenu), rozprowadzających wodę na pewnym obszarze i dostarczających ją do wewn. instalacji wodociągowych; zadaniem s.w. jest także zapewnienie wody do celów przeciwpożarowych.

socjolingwistyka

dziedzina współcz. językoznawstwa; rozwinięta w opozycji do strukturalizmu i gramatyki generatywnej; bliska socjologii języka, etnolingwistyki, antropologii kulturowej; traktuje język nie tylko jako zjawisko poddane wpływowi czynników społ., ale też jako czynnik aktywnie wpływający na stosunki społ., sterujący relacjami społ., kreujący społ. obraz rzeczywistości (językowy obraz świata).
językowy obraz świata

Jankowski Jerzy

ur. 22 IX 1933, Włocławek, geofizyk; profesor Inst. Geofizyki PAN; czł. PAN i TNW; badacz magnetyzmu ziemskiego; także prace poświęcone geomagnet. metodom badań struktur geologicznych.

Komorowski Tadeusz

i in., ur. 1 VI 1895, Chorobrowo k. Brzeżan (wsch. Galicja), zm. 24 VIII 1966, Bletchley (W. Brytania), generał, olimpijczyk (jeździectwo); 1940–41 komendant obszaru Kraków–Śląsk ZWZ; 1941–43 zca komendanta ZWZ, 1943–44 dca AK; 1944–46 nacz. wódz (obowiązki podjął 1945 po zwolnieniu z niewoli niem.); 1947–49 premier rządu RP na uchodźstwie; 1949–54 czł. Rady Polit., od 1956 - Rady Trzech; Armia Podziemna; 1995 odznaczony Orderem Orła Białego.

Jenner Edward

, ur. 17 V 1749, Berkeley (hrab. Gloucestershire), zm. 26 I 1823, tamże, lekarz brytyjski; wynalazł 1796 szczepienia ochronne przeciw ospie, które przyczyniły się do zupełnego wygaśnięcia tej groźnej choroby.

Złatoust

miasto w Rosji (obw. czelabiński), na Uralu, nad rzeka Aj (dopływ Kamy); 190 tysięcy mieszkańców (2005); ośrodek przemysłu metalurg. (stal szlachetna); przemysł metal., maszyn., zbrojeniowy, spoż., obuwniczy; ośrodek artyst. grawerstwa; zał. 1754, miasto od 1865.

Rewel

Tallinn.
Tallinn

Zhenjiang

miasto we wschodnich Chinach (prow. Jiangsu), w miejscu przecięcia rzeki Jangcy z Wielkim Kanałem; 636 tysięcy mieszkańców, zespół miejski 1,0 mln (2005); port śródlądowy; ośrodek przem.-handl.; przemysł spoż., włók., chem., celulozowo-papierniczy, maszyn., metalurg.; szkoły wyższe.

rozpad protonowy

fiz. rozpad promieniotwórczy jądra atomowego połączony z emisją protonu.

Frears Stephen Arthur

, ur. 20 VI 1941, Leicester, ang. reżyser film.; jeden z oryginalniejszych twórców, ukazujący w niekonwencjonalny sposób tematy społ. (homoseksualizm, problemy etniczne); między innymi dramat Moja piękna pralnia, ekranizacja Niebezpiecznych związków, The Griffers, film political fiction Ocalić Nowy Jork.

cząsteczka chiralna

cząsteczka związku chem., której model przestrzenny i jego odbicie w zwierciadle płaskim nie pokrywają się - mają się do siebie jak lewa dłoń do prawej.

diecezja

przejęta z rzym. systemu adm. jednostka terytorialna w Kościołach chrześc. zarządzana przez biskupa ordynariusza; archidiecezja - diecezja stołeczna w ramach metropolii, zarządzana przez arcybiskupa (metropolitę).
metropolia

Kluki

w. w woj. pomor. (pow. słupski, gmina Smołdzino), w pobliżu ujścia Pustynki do jez. Łebsko; gł. ośrodek trad. kultury słowińskiej (stroje, budownictwo); Muzeum Wsi Słowińskiej i Skansen Słowiński.

Athanasụlis Krịton

ur. 1916, Tripolis (Arkadia), zm. 24 X 1979, Ateny, poeta grecki; w liryce refleksja egzystencjalna, opis życia codziennego; eseje.

CÓRDOBA

(Meksyk) miasto we wsch. Meksyku, w Górach Sierra Madre Wschodnia; 143 tysięcy mieszkańców (2005); centrum handl.-usługowe regionu roln.; przem. przetwórstwa spoż. i włókienniczy. Zał. 1618.
SIERRA MADRE

słowotwórstwo

dział językoznawstwa opisowego zajmujący się budową wyrazów oraz sposobami tworzenia nowych wyrazów na podstawie już istniejących, tworzeniem wyrazów, określaniem ich znaczeń, badaniem wzajemnych relacji między wyrazami; także analizą słowotwórczą wyrazów pojedynczych, tzn. podstawy słowotwórczej i formantów słowotwórczych.

LABEO(N)

Marcus Antistius (ok. 42 p.n.e.-ok. 22 n.e.) prawnik rzymski, jeden z najwybitniejszych znawców prawa, twórca prokuliańskiej szkoły prawniczej; gł. dzieło Libri posteriores daje systematyczny wykład prawa rzymskiego.
PRAWO RZYMSKIE

WARGACZE

(Labridae) rodzina ryb okoniokształtnych; około 400 gat.; wyst. głównie w morzach tropikalnych, także w M. Śródziemnym i na Bałtyku (np. skalik); dł. przeciętnie 10-30 cm, gat. Coris angulata osiąga ponad 1 m; ciało wydłużone, pięknie ubarwione (np. Coris formosa); otwór gębowy wyposażony w mięsiste wargi i ostre zęby; długa, ciernista z przodu płetwa grzbietowa; pożywienie stanowią mięczaki i skorupiaki; nieliczne gat. są łowione; wiele hodowanych w akwariach, między innymi Thalassoma, Gomphosus.
WARGACZE

EDESSA

państewko feudalne utworzone 1098 w Mezopotamii przez Baldwina Lotaryńskiego; pierwszy ośrodek państwowy na Wschodzie zorganizowany wg zasad kultury łacińskiej, w rezultacie I wyprawy krzyżowej; od 1100 lenno Królestwa Jerozolimskiego; 1144 podbite przez emira Mosulu, co dało impuls do zorganizowania II krucjaty.starożytna nazwa miasta Urfa w Turcji.
JEROZOLIMSKIE KRÓLESTWO LEGENDA O ŚW. ALEKSYM LENNO MEZOPOTAMIA MOSUL TANKRED URFA ZANKI KRUCJATY ABIBUS

Afryka w domu

‘kłótnia z rodzicami’

BIECZYNY

wieś i osada w woj. wielkopolskim, powiat kościański.

DŁUGOMIŁOWICE

miejscowość w woj. opolskim, powiat kędzierzyńsko-kozielski.
OPOLSKIE WOJEWÓDZTWO

fenol

„człowiek powolny, który porusza się jak narkoman”

kantor

właściciel kantoru, wymienić w kantorze obcą walutę; kantory przewozowe, pięć kantorów w centrum miasta