1. Tasmana, Lodowiec największy lodowiec Nowej Zelandii, na W. Południowej, w Alpach Południowych, na stoku G. Cooka; 156 km2, dł. 29 km.
  2. njaja jeden z 6 ind. ortodoksyjnych systemów filoz., oprac. przez Gautamę około III w. p.n.e.; zawiera zasady dialektyki, logiki, teorii poznania, w ontologii przyjmuje kategorie wajśesziki; jako logika stano ...
  3. mikrobus samochód (mały autobus) o zamkniętym nadwoziu z odchylanymi lub przesuwanymi drzwiami bocznymi, przeznaczony do przewozu 9–14 osób.

pierwiastek 107

bohr.
bohr

pasiastość liści jęczmienia

choroba jęczmienia wywoływana przez grzyb Pyrenophora graminea z gromady workowców; objawy: wiosną na liściach pojawiają się żółte, później brunatniejące smugi; liście mogą pękać i zamierać; rośliny słabo rosną, niekiedy zamierają przed wykłoszeniem.

wyz

zool. bieługa.
bieługa

Między Kopami, Przełęcz

przełęcz w Tatrach Zachodnich, między Wielką Królową Kopą a Małą Królową Kopą; 1499 m; popularne szlaki turystyczne.

Guillevic Eugène

ur. 5 VIII 1907, Carnac, zm. 19 III 1997, Paryż, poeta francuski; oszczędna w wyrazie liryka, nadająca filoz. wymiar najprostszym rzeczom i sprawom.

Côte d’Or

, pasmo wzgórz we Francji (region Burgundia), najwyższa część wyż. Langres; wys. do 636 m; stromo opada do doliny Saony; uprawa winorośli (najbardziej znane winnice Burgundii) i krzewów owocowych.

Walezjusze

dynastia panująca 1328–1589 we Francji, boczna gałąź Kapetyngów; ostatni z W., Henryk III Walezy, panował 1573–74 w Polsce; po wygaśnięciu W. tron fr. objęli Burbonowie.

bonitacja drzewostanu

leśn. ocena jakości i klasyfikacja drzewostanu na podstawie zdolności produkcyjnej siedliska leśnego, dla danego gat. drzewa wyznaczona na podstawie miąższości drzewostanu w określonym wieku;

punkt potrójny

fiz. punkt na wykresie fazowym odpowiadający stanowi równowagi 3 faz układu jednoskładnikowego; odpowiadają mu określone wartości parametrów układu (temp., ciśnienia); np. p.p. wody (stan równowagi między lodem, ciekłą wodą i parą wodną) odpowiada temp. 273,16 K i ciśnieniu 611,2 Pa.
wykres fazowy

Zgorzelski Czesław

ur. 17 III 1908, Boryczew (Nowogródzkie), zm. 26 VIII 1996, Lublin, historyk literatury pol.; profesor KUL; czł. PAU; badacz gł. literatury romant.; O sztuce poetyckiej Mickiewicza, Od oświecenia ku romantyzmowi i współczesności, Liryka w pełni romantyczna; prace edytorskie.

Polska Konfederacja Sportu

organizacja powstała 2002 w miejsce Urzędu Kultury Fizycznej i Sportu; zajmuje się całokształtem problematyki związanej ze sportem wyczynowym, w tym profesjonalnym, w Polsce.

park krajobrazowy

obszar objęty ochroną ze względu na naturalne właściwości środowiska oraz walory nauk., estetyczne i turyst.; na jego terenie obowiązuje zakaz inwestycji przemysłowych.

rozkład dwumianowy

mat. rozkład Bernoulliego.
rozkład Bernoulliego

Szczep Rogate Serce

grupa artyst. utworzona 1929 z inicjatywy S. Szukalskiego; w jej skład weszli gł. byli studenci krak. szkół artyst., którzy opuścili uczelnie pod wpływem poglądów Szukalskiego lub zostali z nich relegowani; wszyscy oni podzielali twierdzenie swego przywódcy, że akademie są siedliskami sztuki kosmopolitycznej, której przeciwstawiali twórczość mającą być emanacją „ducha" słow. czy pol.; Szukalski, przebywający w USA, kierował grupą, przysyłając kolejne nakazy i instrukcje, często publikowane w formie artykułów na łamach wyd. przez Sz.R.S. pisma „Krak"; należący do Sz.R.S. artyści (między innymi: W. Boratyński, F. Frączek, C. Kiełbiński, M. Konarski, S. Żechowski) tworzyli głównie w konwencji naturalizmu połączonego z lit. anegdotą, w której zawierała się cała „słowiańskość" czy też „polskość" ich twórczości.


Oslinyj chwost

ros. awangardowe ugrupowanie artyst., zał. 1912 w Moskwie przez M. Łarionowa; czł. między innymi: N. Gonczarowa, K. Malewicz, W. Tatlin, M. Chagall; 2 wystawy w Moskwie i Petersburgu.

uronowe kwasy

biochem. pochodne monosacharydów należących do aldoz; w organizmie stanowią składniki polisacharydów lub glikozydów; biorą udział w procesach detoksykacji; np. kwas glukuronowy.

dwuteownik

kształtownik o przekroju poprzecznym zbliżonym kształtem do 2 liter T, zestawionych podstawami.

Tampico

, miasto w północno-wschodnim Meksyku (stan Tamaulipas), nad zatoką Meksykańską; 311 tysięcy mieszkańców (2005); tworzy zespół miejski z m. Ciudad Madero 806 tysięcy mieszkańców; ośrodek wydobycia i przetwórstwa ropy naftowej, przemysł chem., spoż., włók.; jeden z gł. portów handl. kraju, ważny port rybacki i pasażerski; port lotniczy; kąpielisko mor.; muzeum.

Carner Josep

ur. 5 II 1884, Barcelona, zm. 4 VI 1970, Bruksela, kataloński poeta i dyplomata; wiele lat na emigracji; profesor uniw. w Meksyku i Brukseli; wpływy fr. symbolizmu łączył z klas. czystością formy; także opowiadania dla dzieci, przekłady.

Kolonowskie

miasto w woj. opolskim (pow. strzelecki), nad Małą Panwią; 3,4 tysięcy mieszkańców (2006); węzeł kol. (Fosowskie); przemysł chem., papierniczy, drzewny; osiedle zał. w końcu XVIII w.; prawa miejskie od 1973.

MIGDAŁOWIEC ZWYCZAJNY

śliwa migdał (Amygdalus communis, Prunus amygdalus) niewielkie drzewo z rodziny różowatych, rosnące dziko w zach. i środk. Azji; liście lancetowate; kwiaty duże, różowe lub białe; owoc pestkowiec do 6 cm, z szarozieloną, półsuchą, owłosioną owocnią (perykarpem) i jadalnym nasieniem, zw. migdałem, zawierającym 40-70% tłuszczu i 10-20% białka. W krajach śródziemnomorskich, czarnomorskich i w Kalifornii uprawia się odmiany gorzkie, zawierające w nasionach glikozyd - amygdalinę; otrzymuje się z nich gorzki olejek migdałowy, stosowany w farmacji, przem. spożywczym i kosmetycznym. Odmiany słodkie, o nasionach jadalnych, użytkowane są w cukiernictwie i do wyrobu cennego oleju technicznego; ze świeżych migdałów słodkich wyciska się napój zw. orszadą.

W Europie jako ozdobny krzew w ogrodach sadzi się migdałek trójłatkowy (Amygdalus triloba), kwitnący różowo.
KATAŃSKA NIZINA MIGDAŁOWY OLEJ OLEISTE ROŚLINY RÓŻOWATE MIGDAŁOWIEC ZWYCZAJNY MIGDAŁOWIEC ZWYCZAJNY MIGDAŁOWIEC ZWYCZAJNY

BIAŁĘCINO

wieś w woj. zachodniopomorskim, powiat sławieński.
ZACHODNIOPOMORSKIE WOJEWÓDZTWO

REWOLUCJI PIK

najwyższy szczyt w Górach Jazgulemskich w Pamirze (Tadżykistan); wys. 6974 m; wznosi się nad Lodowcem Fedczenki.
FEDCZENKI LODOWIEC PAMIR

"DZIENNIK BERLIŃSKI"

pismo wydawane 1897-1939 w Berlinie przez emigrację polską; poświęcone problematyce politycznej, społecznej i ekonomicznej; wpierw organ Koła Polskiego w parlamencie berlińskim, od 1922 organ Związku Polaków w Niemczech.
ZWIĄZEK POLAKÓW W NIEMCZECH

FIJOWO

wieś w woj.warmińsko-mazurskim, powiat iławski.
WARMIŃSKO-MAZURSKIE WOJEWÓDZTWO

skąd

skąd o tym wiesz?, ależ skąd?!

mech

ziemia pokryta mchem, leżeć na miękkim mchu; wilgotne mchy porosły skały, kępy mchów

LA CORUÑA

miasto w Hiszpanii, ważny port rybacki nad Atlantykiem, stol. prowincji Galicia; 246 tysięcy mieszkańców (2001); centrum przetwórstwa rybnego, stocznia, huty żelaza i aluminium, rafineria ropy naft.; węzeł komunikacyjny; ośrodek turystyczny.
ATLANTYCKI OCEAN BISKAJSKA ZATOKA

energia wewnętrzna

(1) suma energii kinetycznych i potencjalnych poszczególnych elementów składowych układu. (2) termodynamiczna funkcja stanu ( potencjał termodynamiczny) będąca sumą energii ruchów cieplnych i energii oddziaływań pomiędzy wszystkimi cząsteczkami lub atomami tworzącymi układ termodynamiczny. Podczas przemiany adiabatycznej zmiana e.w. równa jest pracy wykonanej przez układ lub pracy wykonanej nad układemiasto w pierwszym przypadku jest ona ujemna, w drugim - dodatnia.

Bartók Béla

(1881-1945) kompozytor, pianista i etnograf węg. Prowadził badania etn. na terenie Węgier, Rumunii, Słowacji i Arabii. Jednocześnie zajmował się kompozycją. W 1940 r. wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie pracował w Archiwum Muzyki Prymitywnej przy Columbia University. Twórczość B. odegrała dużą rolę w rozwoju muzyki węg. i europ. XX w. Przyczynił się do odkrycia folkloru węg., którego elementy wykorzystywał w swoich kompozycjach. Cechą charakterystyczną twórczości B. jest harmonika wyzwolona z systemu funkcyjnego oraz żywiołowy rytmiasto ważniejsze utwory B.: opera Zamek Sinobrodego, balety Drewniany książę, Cudowny mandaryn, poemat symfoniczny Kossuth oraz liczne suity, koncerty kameralne i fortepianowe oraz improwizacje na temat muzyki ludowej.