1. felloderma bot. warstwa komórek miękiszowych odkładanych przez miazgę korkotwórczą ku środkowi łodygi lub korzenia, składnik korkowicy; pełni funkcje odżywcze miazgi korkotwórczej.
  2. Gnjilane miasto w Serbii (Kosowo); 92 tysięcy mieszkańców (2005); ośrodek regionu roln. (gł. uprawa konopi); przemysł włók.; rozwinięte rzemiosło (dziewiarstwo, między innymi wyrób firanek).
  3. granulopoeza proces powstawania i różnicowania się granulocytów w szpiku krwiotwórczym.

Kirchmayer Wincenty Antoni

ur. 19 VI 1791, Kraków, zm. 16 IV 1857, tamże, ojciec Wincentego Marcina, kupiec i bankier krakowski; właściciel domu bankowo-handl. w Krakowie; przewodniczący Kongergacji Kupieckiej, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów Wolnego Miasta Krakowa; w okresie powstania listopadowego 1830–31 gł. dostawca wojsk. Rządu Nar.; od 1850 prezes Izby Handl.-Przemiasto w Krakowie.

Staroleśny Szczyt

szczyt w Tatrach Wysokich, na Słowacji, między dolinami: Wielicką a Staroleśną; 4 wierzchołki, najwyższy Klimkowa Turnia - 2476 m.

Jones Inigo

, ur. przed 19 VII 1573 (data chrztu), Londyn, zm. 21 VI 1652, tamże, ang. architekt, malarz, scenograf; wprowadził do ang. architektury formy palladiańskie; Banqueting House w Londynie, Queen’s House w Greenwich; w teatrze ang. zastosował techn. osiągnięcia wł. teatru barokowego.

Putin Władimir W.

ur. 7 X 1952, Leningrad (ob. Petersburg), polityk rosyjski; pracownik kontrwywiadu KGB; od 1996 w adm. prezydenta Rosji; od 1998 dyr. Federalnej Służby Bezpieczeństwa; od 1999 przewodniczący Rady Bezpieczeństwa Rosji; od 1999 I wicepremier, pełniący obowiązki premiera rządu; 1999–2000 pełniący obowiązki prezydenta i przewodniczącego rządu Rosji, od V 2000 prezydent Rosji (reelekcja 2004).

sępowronki

Picathartidae, rodzina ptaków z rzędu wróblowych; 2 gat., występujące w równikowych lasach zachodniej Afryki: s. żółtogardła (Picathartes gymnocephalus) - dł. ciała około 40 cm oraz mniejsza s. kameruńska (Picathartes oreas).
wróblowe

Stare Jabłonki

w. w woj. warm.-mazur. (pow. ostródzki, gmina Ostróda), w pobliżu jezior Szeląg Wielki i Szeląg Mały; ośrodek wypoczynkowy i sportów wodnych przy północnej Drodze Tysiąca Jezior; tartak.

Caillaux Joseph

ur. 30 III 1863, Le Mans, zm. 22 XI 1944, Mamers, polityk fr.; 1899–1902, 1906–09, 1913–14, 1925–26 i 1935 min. finansów; 1911–12 premier; 1917 zwolennik kompromisowego pokoju z Niemcami (aresztowany i do 1924 więziony), a 1938–39 - porozumienia z nimi.

chloral

CCl3CHO, związek org., ciecz; stosowany w produkcji pestycydów; wodzian ch. jest najstarszym i najsilniejszym syntet. środkiem usypiającym (ob. rzadko używany).

Świętokrzyska, Puszcza

kompleks leśny na Wyż. Kielecko-Sandomierskiej; około 520 km2; drzewostany w dużej mierze naturalne; obok sosny występuje jodła, buk, dąb, świerk, lipa i cis; Świętokrzyski Park Narodowy.

Naryn

m. obw. w Kirgistanie, w Tien-szanie, na wys. ponad 2000 m, nad rzeką Naryn; 42 tysięcy mieszkańców (2005); przemysł spoż., odzieżowy; węzeł drogowy; teatr, muzeum; zał. 1867; miasto od 1927.

pierścień

szt. plast. ozdoba palca, w kształcie obrączki (najczęściej ze szlachetnego metalu) z tzw. oczkiem; używany w większości kultur i środowisk etnicznych.

krzepnięcie

fiz. przejście substancji ze stanu ciekłego w stan stały, zachodzące w określonej stałej temp. (zależnej od ciśnienia), zw. temperaturą k.; proces odwrotny do topnienia.

dalajlama

zwierzchnik buddyzmu tybetańskiego (lamaizmu) i teokratyczny władca w Tybecie; uważany za wcielenie Awalokiteśwary; jego historyczną siedzibą jest zamek Potala w Lhasie; ostatni dalajlama (Tenzin Gyatso) od 1959 przebywa na uchodźstwie w Indiach.

tetanus

med. tężec.

Lewkowicz Ksawery

ur. 2 XII 1869, Kraków, zm. 15 VIII 1958, tamże, lekarz pediatra; profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego; czł. PAU; wyhodował w czystym stanie beztlenowego prątka wrzecionowatego (Bacillus fusiformis) anginy Plauta i Vincenta; przedstawił pełną teorię zespołu gruźliczo-gośćcowego.

Empoli

miasto we Włoszech (region Toskania), nad rzeką Arno, na zachód od Florencji; 47 tysięcy mieszkańców (2005); produkcja szkła artyst., obuwia, rowerów, papieru, zapałek, wina; ośrodek handl. regionu roln.; węzeł kol.; muzeum; rom. kolegiata (XI, XVIII w.), kościoły (XIV–XVII w.).

MPEG

zbiór norm określających sposoby kompresji ruchomego obrazu i dźwięku, oprac. przez zespół Moving Picture Experts Group (stąd nazwa normy), w ramach Międzynar. Organizacji Normalizacyjnej (ISO) i Międzynar. Komisji Elektrotechnicznej (IEC).

uprzemysłowienie

ekon. industrializacja.
industrializacja

ekstrusomy

pęcherzykowate struktury występujące w komórkach pierwotniaków; między innymi uczestniczą przy tworzeniu cyst i zdobywaniu pokarmu.
pierwotniaki

pokrój

zootechn. ogół cech morfologicznych, ogólny wygląd zewn. zwierzęcia (eksterier) i rośliny, charakterystyczny dla danego gat., rasy, odmiany.

TANKRED

(?-1112) książę normandzki, wnuk Roberta Guiscarda; jeden z wodzów I wyprawy krzyżowej, uczestniczył w zdobyciu Antiochii i Jerozolimy; sprawował rządy w Galilei, następnie od 1104 w Edessie i Antiochii; lit. bohater poematu Gofred albo Jeruzalem wyzwolona Torquato Tasso oraz tragedii Woltera Tankred, do której Rossini napisał muzykę.
GALILEA NORMANDIA EDESSA KRUCJATY VOLTAIRE JEROZOLIMA

Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa na Górnym Śląsku

powołana na mocy traktatu wersalskiego składała się z przedstawicieli Francji, W. Brytanii i Włoch. Przewodniczącym jej został Francuz, gen. Henri Le Rond. Miała ona rządzić na terenie plebiscytowym, aby ułatwić swobodne wypowiedzenie się jego mieszkańców. Siedzibą jej było Opole. Faktycznie rządziła od 11 II 1920 do 10 VII 1922. Dysponowała oddziałami wojsk franc., bryt. i wł. w sile 13-22 tys. żołnierzy. Dzięki niej uzyskano równouprawnienie języka pol. w szkołach i urzędach, likwidację niem. policji, usunięcie wielu urzędników niem.

SMOLNIKI

miejscowość w woj. kujawsko-pomorskim, powiat nakielski.wieś w woj. pomorskim, powiat starogardzki.przysiółek w woj. wielkopolskim, powiat koniński.wieś w woj.podlaskim, powiat suwalski.wieś w woj.warmińsko-mazurskim, powiat iławski.
KUJAWSKO-POMORSKIE WOJEWÓDZTWO PODLASKIE WOJEWÓDZTWO POMORSKIE WOJEWÓDZTWO WARMIŃSKO-MAZURSKIE WOJEWÓDZTWO

AMONU WĘGLAN

(NH4)2CO3 sól kwasu węglowego; bezbarwne kryształy rozpuszczalne w wodzie; stosowany jako środek spulchniający ciasto, w mieszaninach chłodzących, farbiarstwie, garbarstwie i jako środek przeciwpożarowy.
WĘGLOWY KWAS

DISNEY Walt

właśc. Walter Elias (1901-66) Walt Disney i jego najsłynniejsza postać, Myszka Miki amerykański reżyser i producent; od 1919 realizator filmów rysunkowych; 1928 pojawia się w jego wykonaniu postać Mickey Mouse (1932 Oscar), a 1936 - Kaczor Donald, Pies Pluto; ponadto Oscar za Trzy świnki (1933) i Królewnę Śnieżkę (1938); nagrody w Cannes (Dumbo, 1947), Wenecji (Kopciuszek, 1950); inne filmy pełnometrażowe: Pinokio, Alicja w Krainie Czarów, Piotruś Pan, Zakochany kundel, Księga dżungli, Żyjąca pustynia (1954 Oscar), Ginąca preria (1958 Oscar), Mary Poppins (1964, 5 Oscarów); twórca bajkowego świata dla dzieci i dorosłych Disneyland.

Obecnie potężny koncern medialny (WALT DISNEY COMPANY) prowadzony przez spadkobierców; posiada między innymi 72 stacje radiowe, 12 kanałów telewizyjnych, wytwórnię filmową Paramount Pictures, sieć parków Disneyland, od 1995 telewizję ABC; produkuje taśmowo filmy z doprowadzoną do perfekcji techniką animacyjną i dźwiękową, z własnym stylem plastycznym i tendencją optymistyczno-moralizatorską; w tym imperium masowej rozrywki powstają także filmy aktorskie: westerny, filmy przygodowe, fantazje muzyczne, komedie trickowe, ale przede wszystkim znakomite filmy przyrodnicze; wydaje także książki, kasety, płyty kompaktowe, gry komputerowe, produkuje zabawki; twórca bajkowego świata dla dzieci i dorosłych Disneylandu.


KAMIŃSKI MICKEY MOUSE NAGRODY MIĘDZYNARODOWE I KRAJOWE OSCAR STANÓW ZJEDNOCZONYCH AMERYKI FILM THALBERG ANAHEIM ANIMACJA FILMOWA ASTAIRE Fred BURBANK CANNES DISNEYLAND DISNEY Walt ROTARY CLUB WALT DISNEY Company

program glówny

(main program) czesc programu, od której rozpoczyna sie jego Ä wykonanie. W niektórych jezykach programowania p.g. jest wydzielonym Ä blokiem instrukcji (Ä Pascal), w innych (C, C++) tworzy go Ä funkcja o specjalnej nazwie (main). Wykonywanie programu moze, lecz nie musi zakonczyc sie w p.g. Nazwa p.g. jest niekonsekwentna, poniewaz nie okresla calego programu; przyjmuje sie ja tradycyjnie. void main() { puts("Powsciagliwosc jest cnota."); }

Felicjan

tego Felicjana, o Felicjanie; ci Felicjanowie, tych Felicjanów: Felicjan Dulski

NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY

nadtarczyczność schorzenie polegające na nadmiernym wydzielaniu hormonów tarczycy, pojawiające się w dwu postaciach: 1. wole toksyczne rozlane (choroba Gravesa-Basedowa) występujące częściej u młodych kobiet, będące wynikiem nadmiernego pobudzania wydzielania hormonów tarczycy; cechuje się wytrzeszczem gałek ocznych, wolem, przyspieszeniem czynności serca, drobnofalistym drżeniem języka i palców rąk, nadmierną potliwością i ruchliwością oraz złą tolerancją ciepła; ponadto dochodzi do postępującego chudnięcia i utraty sił, mimo zwiększonego łaknienia; 2. wole nadczynne guzkowe (choroba Plummera), powstaje wskutek zmian pierwotnych tarczycy i dotyczy gł. osób starszych, powodując zaburzenia rytmu serca (migotanie przedsionków, niewydolność krążenia), które mogą być niekiedy jedynym przejawem choroby.


PATOGNOMONICZNY OBJAW ŚWIĄD TACHYCARDIA TARCZYCA TIOURACYL TYROKSYNA WYTRZESZCZ ENDOKRYNOLOGIA DRŻENIE BATMAN NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY

BĘDUSZ

wieś w woj. śląskim, powiat myszkowski.
ŚLĄSKIE WOJEWÓDZTWO

BRONIAREK Zygmunt

(ur. 1925) dziennikarz, korespondent zagr. "Trybuny Ludu", między innymi w Paryżu, Waszyngtonie i Skandynawii, wysłannik do Angoli, Etiopii, Mozambiku, Afryki Zach., Ameryki Płd.; autor między innymi Od Kissingera do Brzezińskiego, Ronald Reagan w Białym Domu, Biały Dom i jego prezydenci; programów TV Kulisy wielkiej polityki, Kwadrans Zygmunta Broniarka.
"TRYBUNA LUDU" POLSKA. PRASA