znajdź swoje słowo

1. Wojciechowski Konstanty ur. 11 III 1872, Sokolniki k. Lwowa, zm. 16 VII 1924, Lwów, ojciec Zygmunta, historyk literatury pol., komparatysta; profesor uniw. we Lwowie; czł. PAU; badacz literatury XVIII w. (Wiek Oświecenia ...
2. strzałokrzyżowcy 1935–45 partia faszystowska na Węgrzech; po obaleniu przez Niemców M. Horthyego (X 1944) sprawowała z niem. pomocą totalitarne rządy (premierem F. Szálasi) do zajęcia Węgier przez Armię Czer ...
3. Grand Cor, Gouffre du jaskinia w Szwajcarii, w Alpach Berneńskich, na północ od Martigny; głęb. 598 m, dł. 4,7 km; górna część systemu krasowego z udowodnionym przepływem o największej w Europie deniwelacji (2200 m).

Castrén Jonas

ur. 25 II 1850, Pyhäjärvi, zm. 10 X 1922, Hyvinkää k. Helsinek, fiński polityk i prawnik; na przełomie XIX i XX w. przywódca młodofinów; w niepodległej Finlandii współtwórca prawa karnego.

Massalski Michał Józef

ur. przed 1700, zm. po 26 I 1768, kasztelan wil. i hetman polny litew. od 1744, hetman w. litew. od 1762; związany z Familią.

bezwłosy pies chiński

rasa małych psów do towarzystwa; masa ciała do 5,4 kg; sierść, różnie ubarwiona, tylko na łapach i głowie (tworzy charakterystyczną czuprynkę).

przeciwblask

astr. obszar światła zodiakalnego w punkcie ekliptyki przeciwległym Słońcu, o jasności powierzchniowej większej niż jasność sąsiednich obszarów.
światło zodiakalne

Krasiński Adam Stanisław

ur. 4 IV 1714, Krasne k. Ciechanowa, zm. XI 1800, brat Michała Hieronima, biskup kamieniecki 1759–98; przeciwnik Familii i króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, jeden z inicjatorów i przywódców konfederacji barskiej 1768.
konfederacja barska

bulwa

bot. topinambur.
topinambur

Sitra

wyspa w Bahrajnie, w zatoce Perskiej; dł. 6,4 km, szer. do 2,4 km; 38 tysięcy mieszkańców, zespół miejski 48 tysięcy mieszkańców (2005); wydobycie gazu ziemnego; rafineria ropy naftowej, huta aluminium, odslarnia wody mor.; na zachodnim wybrzeżu m. Sitra, połączone mostem ze stol. Manamą na wyspie Al-Bahrajn.

galaktyki cD

astr. największe spośród znanych galaktyk; rozmiary g. cD osiągają 1 Mpc (parsek), masy - 10¹³ mas Słońca (ponad 10⁴³ kg), a absolutne wielkości gwiazdowe −25^m; spotykane w centrach niektórych bogatych gromad i zwartych grup galaktyk.
parsek

Władysław Łokietek

Władysław I Łokietek.
Władysław I Łokietek

nukleinazy

biochem. nukleazy.
nukleazy

Thullie Maksymilian

ur. 16 I 1853, Lwów, zm. 1 IX 1939, tamże, inżynier budowlany; profesor Politechniki Lwow. (1894–95, 1910–11 i 1914–15 rektor); współzał. ANT i jej prezes 1923–28; prace z mechaniki budowli, teorii i budowy mostów, budowli żelbetowych, wytrzymałości materiałów; współtwórca pol. słownictwa budowlanego; między innymi: Mosty blaszane, Mosty drewniane, Mosty kratowe żelazne, Teoria żelbetu.

Dźabalpur

miasto w środkowych Indiach (stan Madhja Pradeś), w dolinie rzeki Narbada; 1,0 mil. mieszkańców (2005); przemysł zbrojeniowy, bawełniany, szkl.; duży węzeł komunikacyjny; szkoły wyższe (uniw.).

Płażyński Maciej

ur. 10 II 1958, Młynary k. Elbląga, działacz polit., prawnik; związany z Ruchem Młodej Polski; 1990–94 czł. KLD; 1990–96 wojewoda gdański; od 1996 związany z AWS; 1997–2001 marszałek sejmu; 2001 współzał. Platformy Obywatelskiej (2001–02 przewodniczący); od 2005 wicemarszałek senatu.

Cameron Charles

, ur. 1745, Londyn, zm. III 1812, Petersburg, architekt szkocki; przedstawiciel wczesnego klasycyzmu, od 1799 w Rosji; pałac i pawilony ogrodowe w Pawłowsku, pawilony w Carskim Siole.

Borgen Johan

, ur. 28 IV 1902, Christiania (ob. Oslo), zm. 16 X 1979, Hvaler, norweski pisarz i krytyk lit.; w powieściach (Mały lord) i opowiadaniach łączył obserwację psychol. z krytyką społeczną.

Sankt Gallen

kanton w północno-wschodniej Szwajcarii, przy granicy z Austrią i Liechtensteinem; 2026 km², 465 tysięcy mieszkańców (2005); stol. Sankt Gallen; język urzędowy niem.; na północy Wyż. Szwajcarska, na południu Alpy Glarneńskie; gł. rzeka Ren; na północy Jez. Bodeńskie; uprawa zbóż; sadownictwo; hodowla; eksploatacja lasów; przemysł włók., odzieżowy, maszyn., chem.; hafciarstwo, koronkarstwo; turystyka.

fałszerstwo dzieł sztuki

podrabianie (wykonanie przedmiotu w całości) albo przerabianie dzieła sztuk plast. wg przyjętego przez fałszerza wzorca; wytwór pracy fałszerza nazywa się falsyfikatemiasto wytwór pracy fałszerza nazywa się falsyfikatem; jako zjawisko hist. wiąże się ściśle z rozwojem kolekcjonerstwa; fałszerstwo dzieł sztuki było znane już w staroż. Rzymie, w średniowieczu ze względu na anonimowy charakter sztuki nie miało większego znaczenia, rozwinęło się dopiero w następnych epokach; do najsłynniejszych afer fałszerskich XX w. należała sprawa H. van Meegerena, który wykonał wiele wspaniałych falsyfikatów uznanych za oryginalne dzieła Vermeera van Delft (1947), oraz sfałszowanie średniow.

fresków w kościele NMP w Lubece przez L. Malskata (1951); obecnie w wykrywaniu falsyfikatów pomagają badania chem., mikroskopowe, stosuje się też aparaty rentgenowskie, lampy fluorescencyjne i izotopy promieniotwórcze. J. ŚWIERCZYŃSKI Grabieżcy kultury i fałszerze sztuki, Warszawa 1986.
falsyfikat

gaz zdegenerowany

fiz. gaz, którego właściwości istotnie różnią się od właściwości klas. gazu doskonałego ze względu na istnienie kwantowych efektów związanych z nierozróżnialnością cząstek.

hammam

łaźnia muzułm. złożona z wielu pomieszczeń, często o bogatej architekturze i wystroju, umieszczana przeważnie w osobnym budynku.

mleczarnia

zakład przetwórczy przygotowujący mleko konsumpcyjne, konserwy mleczne (mleko w proszku, mleko zgęszczone) lub produkty wtórne, jak masło i sery; także wyodrębnione pomieszczenie w ramach gospodarki oborowej, w którym się cedzi, schładza i przechowuje mleko z udoju.

schemat

trzymać się sztywnego schematu, posługiwać się schematem urządzenia, coś nie mieści się w schemacie; schematy myślowe, postępować według utartych schematów

NIEWOLNICZE MAŁE JEZIORO

jezioro w Kanadzie (prownicja Alberta); pow. 1194 km2; przez Małą Rzekę Niewolniczą połączenie z rzeka Athabasca.

Therapsida

rząd wymarłych permskich i triasowych gadów ssakokształtnych, od których pochodzą współczesne ssaki. T. odznaczały się obecnością wtórnego podniebienia twardego oraz heterodontyzmem (cecha ssacza). Były najprawdopodobniej zwierzętami stałocieplnymi. U niektórych gatunków występowały na głowie włosy czuciowe, co pozwala przypuszczać, iż istniały formy całkowicie owłosione.

BAMENDA

miasto w zach. Kamerunie, na wyż. Adamawa; ośrodek administracyjny-handl. Prowincji Płn.-Zach.; około 110 tysięcy mieszkańców; elektrownia; w okolicy uprawa kawy i tytoniu.
ADAMAWA

TARNÓW GRODKOWSKI

osiedle w woj. opolskim, powiat nyski.
OPOLSKIE WOJEWÓDZTWO

SZCZEGLACIN

miejscowość w woj. mazowieckim, powiat siedlecki.
MAZOWIECKIE WOJEWÓDZTWO

sanki

„stosunek seksualny”

IAN WALL

święty (ok. 1620-79) angielski franciszkanin; misjonarz na Wyspach Brytyjskich w czasie, gdy po zerwaniu więzi z papieżem przez króla Henryka VllI trwały tam prześladowania katolików; 1679 schwytany i skazany na śmierć; jeden z 40 męczenników angielskich, zamordowanych w latach 1535-1681; wszyscy wspominani 4 maja; pamiątka I. dodatkowo 22 sierpnia.
FRANCISZKANIE

TYCHE

w mitologii gr. okeanida, towarzyszka Persefony symbolizująca przypadek rządzący ludzkim losem, utożsamiana później z rzym. Fortuną; aby sobie zapewnić pomyślność, wiele miast wznosiło jej świątynię i uznawało za patronkę, przy czym nie miała szerzej rozwiniętego kultu; wyobrażana jako postawna kobieta w koronie z wież obronnych, z kołem sterowniczym lub rogiem obfitości w dłoni, niekiedy stojąca na kole.
GRECJI STAROŻYTNEJ RELIGIA NEMRUT DAG PERSEFONA OKEANOS

NOHAJCY

nazwa historyczna Tatarów znad M. Azowskiego należących do tzw. Małej Ordy; Nogajowie.
NOGAJOWIE TATARZY AZOWSKIE MORZE

Losowa strona