1. Muzułmański Front Wyzwolenia (FIS), algierska fundamentalistyczna partia polit.; zał. 1989; od pocz. działalności najsilnie ugrupowanie opozycyjne; program: reislamizacja społeczeństwa algierskiego; zwyciężył w wyborach municypal ...
  2. Struszyński Marceli ur. 16 I 1880, Winnica (Podole), zm. 1 IX 1959, Warszawa, chemik; profesor Politechniki Warsz.; oprac. oryginalny podział anionów na grupy analityczne; podręczniki z analizy chem., między innymi Analiza i ...
  3. aequitas w prawie termin mogący oznaczać: równość wobec prawa, zgodność danej instytucji z charakterem całego porządku prawnego lub zgodność normy prawa pozytywnego z wymogami natury i prawa naturalnego, także ...

Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego

(TMJP), zał. 1921 w Krakowie; cel: pielęgnacja języka pol., działalność nauk., oświat., popularyzatorska; organ: „Język Polski".

Mottera, Grotta della

jaskinia krasowa w północno-zachodnich Włoszech, w Alpach Liguryjskich; wznosi się 620 m nad poziom wejścia (2. pod tym względem w świecie, po tur. Pinargözu Mağarası); dł. 12 km; 2 rozległe ciągi korytarzy i kominów; dnem płynie potok; eksplorowana od 1961.

polityka niezaangażowania

kierunek w polityce zagr. większości krajów Azji, Afryki i Ameryki Łac., deklarujący nieangażowanie się w konflikty między wielkimi, polit.-militarnymi ugrupowaniami i współpracę państw, niezależnie od ich różnic ustrojowych; idea polityki niezaangażowania po raz pierwszy znalazła wyraz w deklaracji przyjętej na konferencji w Bandungu 1955.

Bona

najwyższy szczyt G. Wrangla, w USA (stan Alaska), na terenie Parku Nar. Wrangell–Saint Elias; wys. 5044 m; lodowce.

Cockerill John

ur. 1790, zm. 1840, belg. przedsiębiorca pochodzenia bryt.; skonstruował dwupaleniskowy parowóz Seraing dla górskiej kolei Semmering.

Schmitt Éric-Emmanuel

ur. 28 III 1960, Sainte-Foy-lès-Lyon, pisarz fr., z wykształcenia filozof; autor cieszących się dużą popularnością dramatów, pełnych humoru, o błyskotliwych dialogach, między innymi Frédérick, czyli Bulwar Zbrodni, Małe zbrodnie małżeńskie, a także głośnej, głęboko refleksyjnej powieści Oskar i pani Róża.

Galica Andrzej

ur. 27 XI 1873, Biały Dunajec, zm. 6 VI 1945, Bęczkowice, generał, literat; 1920–26 dca 1. Dywizji Piechoty Górskiej; utwory dram. o tematyce regionalno-podhalańskiej; Janosik.

Drobner Bolesław

i in., ur. 28 VI 1883, Kraków, zm. 31 III 1968, tamże, ojciec Mieczysława, działacz socjalist.; od 1898 w PPSD, 1903–13 we władzach PPS Proletariat; współzał. (1922) Niezależnej Socjalist. Partii Pracy; 1934–36 czł. Rady Nacz. PPS; 1944 kier. resortu pracy, opieki społ. i zdrowia PKWN, 1944–45 przewodniczący Rady Nacz. PPS.

hydronika

autom. dział techniki strumieniowej (pneumoniki) zajmujący się elementami i układami hydraulicznymi.

Ren–Men–Dunaj, Kanał

śródlądowa droga wodna w Niemczech; łączy zlewiska M. Północnego i M. Czarnego poprzez skanalizowane odcinki rzeka: Men, Regnitz i Altmühl (połączone Kanałem Men–Dunaj) oraz Dunaju; dł. 590 km; dostępny dla statków o nośności do 1500 t; 59 śluz; gł. m.: Frankfurt nad Menem, Würzburg, Norymberga, Ratyzbona; w budowie od 1925, otwarty 1992.

paszkot

Turdus viscivorus, ptak leśny z rodziny drozdowatych; dł. do 29 cm; brunatny, spodem jasny w czarne plamki; Eurazja, północna Afryka; łowny.

Järnefelt Armas

ur. 14 VIII 1869, Wyborg, zm. 23 VI 1958, Sztokholm, brat Arvida i Eero Nicolai, fiński dyrygent i kompozytor; ceniony wykonawca zwł. oper W.A. Mozarta, R. Wagnera; utwory symf., fortepianowe, kantaty.

geoantyklina

geol. geantyklina.
geantyklina

East Los Angeles

region miejski w USA (stan Kalifornia), w obszarze metropolitalnym Los Angeles–Riverside–Orange; 125 tysięcy mieszkańców (2005); dominują dzielnice, zw. barrios, zamieszkane przez ludność pochodzenia latynoamer.; drobny, różnorodny przemysł.

szczwół plamisty

Conium maculatum, roślina zielna dwuletnia z rodziny selerowatych (baldaszkowatych); chwast Eurazji i północnej Afryki; łodyga plamista, wys. do 1 m; w Polsce na rumowiskach, w ogrodach; silnie trujący alkaloid (koniina).
selerowate (baldaszkowate)

Farquhar George

ur. 1678, Londonderry (Irlandia), zm. 29 IV 1707, Londyn, dramatopisarz angielski, pochodzenia irl.; w komediach postacie z różnych warstw prowincjonalnego społeczeństwa, intryga oparta na motywie romant. miłości (The Recruiting Officer).

Dębno Wielkie

jez. na Równinie Drawskiej (woj. zachodniopomor.), na wys. 90 m; pow. 95 ha, maks. głęb. 6,0 m; przepływa Drawa.

darniowa ruda

skała osadowa składająca się głównie z limonitu z domieszkami substancji ilasto-mułkowej, szczątków roślinnych, niekiedy syderytu, wiwianitu i in.; powstaje w wyniku wytrącania się związków żelaza na terenach podmokłych (ruda bagienna) i w jeziorach (ruda jeziorna); obecnie nie ma znaczenia jako ruda żelaza, jest stosowana w gazowniach jako pochłaniacz siarkowodoru i cyjanowodoru.

głowica gwinciarska

głowica narzędziowa do obróbki gwintów za pomocą noży; stosowana w automatach obróbkowych, tokarkach rewolwerowych, gwinciarkach.

czupurka

Arnoglossus imperialis, ryba mor. z rodziny skarpiowatych; wybrzeża zachodniej Afryki i zachodniej Europy oraz M. Śródziemne; dł. ciała do 20 cm; najczęściej na głęb. 60–70 m lub głębiej.
skarpiowate

MORELLI

Giovanni, ps. Ivan Lermolieff (1816-91) włoski historyk, krytyk sztuki; autor metody atrybucji dzieł sztuki drogą analizy detali istotnych w twórczości artysty; zainicjował ochronę dzieł sztuki.
MORELLI

LEŚNIANKI

osiedle w woj. kujawsko-pomorskim, powiat inowrocławski.
KUJAWSKO-POMORSKIE WOJEWÓDZTWO

Turner William

(1775-1851) ang. romantyczny malarz pejzaży (namalował 19 tys. obrazów); tworzył obrazy poetyczne, w pewnym stopniu abstrakcyjne.

nie kręć tak dupą, bo ci z zawiasów wyleci

‘nie kręć się – upomnienie’

antytrynitarze

(anty + łac. trinitas = trójca) przedstawiciele nurtu doktrynalnego w obrębie chrześcijaństwa przeciwni dogmatowi Trójcy Św.; nie uznawali boskiej istoty Chrystusa oraz Ducha Św.; w Polsce (XVI-XVII w.) skrajny odłam reformacji - bracia polscy. Zob. arianie.

PRANDTAUER

Jacob (1660-1726) Jacob Prandtauer, Josef Mounggenast, Klasztor Benedyktynów Melk, 1702-1738architekt austr., przedstawiciel dojrzałego baroku; budowle odznaczające się dynamiką, bogactwem form, mistrzowskim kształtowaniem przestrzeni i wkomponowaniem w krajobraz; gł. dziełem zespół klasztorny Benedyktynów w Melk, położony malowniczo nad Dunajem; inne prace: kośc. w Sonntagsberg, pałacyk myśliwski w Hohenbrunn, przebudowa katedry i domy mieszkalne w St. Pölten.
BAROKU SZTUKA AUSTRIACKA SZTUKA

Baer Karl Ernst

(1792-1876) wybitny ros. profesor zoologii, anatomii, a przede wszystkim embriologii. Twórca teorii listków zarodkowych; odkrył, że ich pojawianie się jest właściwe dla wszystkich kręgowców. Sformułował prawo rozwoju, które zakłada, że na początku w rozwoju zarodkowym pojawiają się cechy typu, do którego należy dany osobnik, później niższych kategorii systematycznych, na końcu cechy osobnicze, tym samym przyjmował istnienie pełnej homologii warstw zarodkowych i powstających z nich narządów. Prace B. przyczyniły się również do późniejszego ugruntowania teorii ewolucji.

ELBASAN

Elbasani miasto w środk. Albanii, nad rzeka Shkumbini; 83 tysięcy mieszkańców (1991); ośrodek administracyjny okręgu; centrum hutnictwa miedzi i żelaza; zakłady przem. metalowego, mat. budowlanych, przetwórstwa rolno-spożywczego, przem. tytoniowy, zabytki: klasztor św. Jana z XIV w., meczety z XIV-XVI w., twierdza z XV w., muzeum archeologiczne; opodal uzdrowisko Llixhë.
HUTNICTWO KLASZTOR MECZET MIEDŹ ŻELAZO ELBASAN

sabaka

z języka rosyjskiego; 1. „pies”; 2. „brzydka dziewczyna”

ŁADZISŁAW

Pochodzenia starosłowiańskiego. Oznacza: ładny i sławny. ZDROBNIENIA: Ładek, Ładzik. INNE FORMY: Ładysław. Forma żeńska: Ładzisława.