1. Międzynarodowa Rada Zabytków i Zespołów Zabytkowych (ICOMOS), zał. 1965 w Warszawie pod patronatem UNESCO, siedziba w Paryżu; cele: ochrona świat. dóbr kultury oraz ich nauk. opracowywanie i udostępnianie.
  2. produkt chem. substancja powstająca (z substratów) w wyniku reakcji chemicznej.
  3. kompleks niższości poczucie małej wartości doświadczane przez jednostkę w związku z jej brakami realnymi lub urojonymi, wywołujące, często w sposób nieuświadamiany, dążenie do ich kompensacji; jedno z pojęć psychologii ...

energetyczny zakład

zakład przem. przetwarzający jeden rodzaj energii w inny, dogodny do bezpośredniego wyzyskania lub do przesłania; elektrownia, siłownia, elektrociepłownia, ciepłownia.

PAŃSTWOWE ZAKŁADY LOTNICZE

PZL fabryka samolotów i silników lotniczych zał. 1928 w W-wie; powstała z połączenia Centralnych Warsztatów Lotniczych na Mokotowie i Pol. Zakładów Škody, z filią w Mielcu; wyprodukowano tu przed wojną między innymi myśliwce P-7, P-11 i P-24 oraz bombowce Karaś i Łoś, a po wojnie budowane na licencji ros. CSS-13 i Jak-12 oraz rodzimej konstrukcji samoloty wielozadaniowe Gawron, Wilga i Kruk. Polski Związek Ludowy.
MYŚLIWIEC ORLIŃSKI POLSKI ZWIĄZEK LUDOWY BOMBOWIEC

IZOENERGETYCZNY PROCES

przemiana izoenergetyczna proces termodynamiczny, w trakcie którego nie ulega zmianie energia wewn. układu (np. izotermiczne rozprężenie gazu doskonałego). Podczas i.p. praca wykonana przez układ jest równa ciepłu pobranemu przez ten układ.
TERMODYNAMICZNY PROCES IZOENERGETYCZNY PROCES

Zakład Narodowy imienia Ossolińskich

biblioteka fundacyjna prowadząca działalność naukową i wydawniczą, założona w 1817 przez J. M. Ossolińskiego we Lwowie; po II wojnie światowej przeniesiona do Wrocławia. Biblioteka posiada jeden z najbogatszych zbiorów druków oraz rękopisów lit. pol., grafik, numizmatów, pieczęci. Ma również liczne zbiory pamiętników i listów pisarzy, autografy, między innymi A. Mickiewicza (w tym Pana Tadeusza), J. Słowackiego, A. Fredry, H. Sienkiewicza, W. Reymonta, J. Kasprowicza, J. Tuwima, K.I. Gałczyńskiego. Wydawnictwo (działające od 1828) nawiązując do najlepszych tradycji wznawia dzieła klasycznej lit. pol., publikuje wartościowe serie (Biblioteka Narodowa, Książki o Książce, Monografie Śląskie), popularyzuje twórczość pisarzy wrocławskich i dolnośląskich.


ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH

ZUS państwowa jednostka organizacyjna, posiadająca osobowość prawną, zarządzająca całością systemu ubezpieczeń społ., ustalająca między innymi uprawnienia do świadczeń społ., rent, zaopatrzeń i opieki społ., wypłacająca renty i emerytury, kontrolująca prawidłowość dokonywania wypłaty zasiłków z ubezpieczenia chorobowego i rodzinnego.
UBEZPIECZALNIA SPOŁECZNA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE ZUS EMERYTURA RENTA

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

(ZUS) instytucja zajmująca się ubezpieczeniami społ. w Polsce o charakterze jednostki budżetowej, nie działającej na rynku w sposób komercyjny. Środki finansowe, którymi dysponuje ZUS wypłacając renty, emerytury, ubezpieczenia wypadkowe i rodzinne oraz innego rodzaju zabezpieczenia socjalne pochodzą ze składek wszystkich pracowników. Reforma ubezpieczeń społ. dokonana przez rząd J. Buzka wprowadziła obok ZUS powszechne fundusze emerytalne, do których za pośrednictwem ZUS obywatele mogą kierować część swoich składek emerytalnych. Fundusze mają za zadanie korzystne inwestowanie tak zgromadzonego kapitału, by w przyszłości odciążyć ZUS w wypłatach świadczeń emerytalnych.

Nie do końca przygotowana reforma, jakkolwiek konieczna, przeprowadzona pośpiesznie w 1999 napotykała jeszcze w 2000 duże trudności. Jedną z gł. przyczyn były wcześniejsze zaniedbania w procesie komputeryzacji ZUS.

ELEKTROENERGETYCZNY SYSTEM

system obejmujący współpracujące ze sobą urządzenia i zespoły urządzeń wykorzystywane do wytwarzania, przetwarzania, przesyłania i rozdzielania energii elektr.; s.e. zwykle obejmuje obszar danego kraju i jest centralnie sterowany; ze względów ekonom. systemy krajowe łączone są zazwyczaj z systemami sąsiednich krajów; polski s.e. wchodzi w skład międzynarodowego systemu IPS obejmującego Bułgarię, Czechy, Słowację, Rumunię, Ukrainę, Mołdawię i wsch. część Niemiec.
ENERGIA ELEKTRYCZNA MOŁDAWSKIE KSIĘSTWO

ZAKŁAD KARNY

Liczba więźniów na 100 tys. mieszkańcóww polskim ustawodawstwie karnym miejsce odbywania bezwzględnych (orzeczonych bez warunkowego zawieszenia wykonania) kar: pozbawienia wolności, aresztu wojskowego, aresztu za wykroczenia; wszystkie z.k. podlegają Ministerstwu Sprawiedliwości; wyróżnia się z.k. dla młodocianych, dla recydywistów, dla odbywających karę po raz pierwszy, dla skazanych wymagających stosowania szczególnych środków leczniczo-wychowawczych, dla odbywających karę aresztu wojskowego; z.k. mogą być organizowane jako z.k. otwarte, półotwarte i zamknięte (różnią się stopniem zabezpieczenia, izolacji, zakresem obowiązków i uprawnień skazanych); skazani odbywają karę według rygoru zasadniczego, złagodzonego lub obostrzonego.

Normy więzienne w Polsce przewidują 3 m2 pow. celi na 1 osadzonego, wyżywienie dla skazanego w wieku poniżej 24 lat - 3200 kcal, powyżej - 2600 kcal; Polska (2003) posiada 156 zakładów karnych i aresztów (w tym 96 sprzed I woj. świat.), w których przebywa 82 tys. więźniów; większe w. znajdują się między innymi w Strzelcach Opolskich, Wiśniczu Nowym, Rawiczu, Lublińcu (kobiety), Ustce, Radomiu, Rzeszowie; zakłady są przegęszczone, liczba wychowawców zajmujących się resocjalizacją b. niewielka, co było wielokrotnie wytykane Polsce przez organizacje międzynarodowe; 2003 oddanie w Piotrkowie Trybunalskim najnowocześniejszego w Polsce aresztu śledczego na około 600 miejsc.


ZAKŁAD POPRAWCZY

środek poprawczy stosowany przez sąd względem nieletnich i młodocianych sprawców przestępstw; sąd umieszcza w z.p. nieletniego, który po ukończeniu 13 lat, a przed ukończeniem 17 lat popełnił z rozeznaniem czyn zabroniony pod groźbą kary oraz (w pewnych sytuacjach) sprawcę, który popełnił występek po ukończeniu lat 17, a przed ukończeniem lat 18; w z.p. sprawcy przebywają do 21 roku życia, warunkowo mogą zostać zwolnieni po odbyciu 6 mies. kary; umieszczenie w z.p. sąd może zawiesić na 1-3-letni okres próby.
NIELETNI SĄD ŚRODKI WYCHOWAWCZE I POPRAWCZE ZAKŁAD POPRAWCZY

zakład budżetowy

podmiot gospodarki budżetowej tworzony w takich dziedzinach sektora publicznego, w których istnieje możliwość pełnej lub częściowej odpłatności za usługi. W odróżnieniu od jednostek budżetowych z.b. może pokrywać swoje wydatki ( koszty) z uzyskiwanych dochodów. Ma również prawo do zatrzymania na następny rok pewnej części wygospodarowanych środków. Typowym z.b. jest, np. państw. przedszkole.

Międzyzakładowy Komitet Strajkowy

połączona reprezentacja strajkujących solidarnie zakładów pracy Gdańska (podobnie innych miast) walczących o realizację wspólnych celów od VIII 1980.