1. spełzywanie geol. powolne, grawitacyjne zsuwanie się po stoku osadów, zwietrzelin lub gleb; jest rodzajem ruchów masowych; szybkość s. zależy od rodzaju podłoża, nachylenia stoku i od klimatu; zachodzi we wszystkich st ...
  2. hall mieszkalna sień w domu angielskim; od XIX w. reprezentacyjne pomieszczenie przy wejściu (w pałacach, apartamentach); także duży przedpokój, poczekalnia.
  3. Gietrzwałd w. gminna w woj. warm.-mazur. (pow. olsztyński), nad Giłwą (pr. dopływ Pasłęki); ośrodek usługowy i gł. ośrodek pielgrzymkowy Warmii, miejsce kultu maryjnego i objawień; od 1878 jedyna pol. księgarnia na Wa ...

Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego we Francji

reprezentacja organizacji komunist. w środowiskach emigracji pol. we Francji 1944; organizacja zbrojna - Pol. Milicja Patriotyczna.

KOMITET NARODOWY POLSKI W USA

Komitet Polski w Ameryce, Komitet Wygnańców Polskich w USA reprezentant polskiej emigracji w Stanach Zjednoczonych; działał 1834-38.
KOMITET NARODOWY POLSKI W USA KOMITET NARODOWY POLSKI W USA

POLSKIE TOWARZYSTWO JĘZYKOZNAWCZE

towarzystwo nauk. zał. 1925 w Krakowie do badań i popularyzacji wiedzy o j. polskim; wydaje "Biuletyn PTJ".
KRAKÓW NITSCH

Legiony Polskie 1914-17

ochotnicza formacja wojsk. tworzona przy armii austr. od VIII 1914, składająca się głównie z młodzieży szkolonej wojskowo przed 1914 w Galicji. Początkowo był Legion Zachodni i Legion Wschodni. Potem tworzono I (dow. J. Piłsudski), II i III brygadę L.P. Legiony szczególnie wyróżniły się w bojach pod Łowczówkiem (XII 1915), Rarańczą (VI 1915), Kostiuchnówką (X 1915) i innymi miejscowościami. W poł. 1915 liczyły 25 tys. żołnierzy. W 1917 wobec odmowy przysięgi na braterstwo broni z wojskami niem. i austr. rozwiązane. I i III brygada internowana, II jako Polski Korpus Posiłkowy wysłana na front na Bukowinę.


KONSTYTUCJA POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ

Sejm uchwala konstytucję PRL, 22 VII 1952uchwalona 22 VII 1952; opracowana na wzór stalinowskiej konstytucji z 1936, stwierdzała, że władza w PRL należy do ludu pracującego miast i wsi, który sprawuje ją przez przedstawicieli wybieranych do Sejmu i rad narodowych; ustrój oparła na uspołecznionej gospodarce; jako najwyższy organ w państwie deklarowała Sejm, któremu miała podlegać Rada Państwa jako naczelny organ władzy (kolegialny prezydent) i rząd; terenowymi organami władzy były rady narodowe, administracji - Rada Ministrów i terenowe organy adm.; sądy miały być niezawisłe i podlegać tylko ustawom; deklarowano podstawowe prawa i obowiązki obywatelskie.

W praktyce organa partyjne zatwierdzały i realizowały dyrektywy partyjne (PZPR). Ustawę nowelizowano 24 razy; 10 II 1976 zamiast dotychczasowego określenia państwa jako demokracji ludowej stwierdzono, że Polska jest państwem socjalistycznym, a PZPR przewodnią siłą polit. społeczeństwa. Zasadnicze zmiany wprowadziły nowelizacje dające podstawy demokracji parlamentarnej: 7 IV 1989 wprowadzono dwuizbowość - Sejm i Senat (łączące się w Zgromadzenie Narodowe), prezydenta o szerokich uprawnieniach jako głowę państwa, wzmocnienie niezawisłości sądów (nieusuwalność sędziów); 29 XII 1989 zmieniono ustrój, stanowiąc, że Polska jest demokratycznym państwem prawnym, a władza należy do narodu, przywrócono nazwę RP (w miejsce PRL), godło orła białego w koronie, zapewniono swobodę tworzenia partii polit.

i gwarancję swobodnej działalności gosp.; usunięto zapis o przewodniej roli PZPR oraz umacnianiu więzi z ZSRR i in. państwami socjalistycznymi; 8 III 1990 wprowadzono samorząd terytorialny w gminach; 27 IX 1990 wybory powszechne prezydenta na 5-letnią kadencję; Konstytucja Mała 1992.
KONSTYTUCJA MAŁA 1947 KONSTYTUCJA MAŁA 1992 ZGROMADZENIE NARODOWE DYREKTYWA

JEDNOTA BRACI POLSKICH

wspólnota religijna nawiązująca do tradycji Braci Polskich; jej odbudowę wszczął przed II woj. świat. pastor luterański Karol Grycz-Śmiłowski; wobec braku zgody władz państwowych działała potajemnie; 1945 zarejestrowana z siedzibą w Krakowie, gdzie powołano zbór, z ogniskami w Bielsku i Warszawie; ob. niewielkiego znaczenia.
LUTERANIZM PASTOR BRACIA POLSCY

KOMITET OBRONY KRAJU

KOK w Polsce organ kolegialny decydujący w sprawach obronności i bezpieczeństwa państwa (1967-83 działał jako komitet Rady Ministrów); ma prawo wnioskować o wprowadzenie stanu wyjątkowego (wojennego), mobilizacji, wojny; przewodniczącym jest z urzędu prezydent; organ wykonawczy - Biuro Bezpieczeństwa Narodowego.
KOMITET OBRONY KRAJU

POLSKIE LINIE LOTNICZE "LOT"

utworzone 1929 po przejęciu dobytku zlikwidowanych firm prywatnych Aero i Aerolloyd; 1939 posiadały połączenia z 15 państwami na trasach dł. około 10 tysięcy kilometrów, 1989 obsługiwały 99 tysięcy kilometrów linii stałych (w tym 96 tys. zagr.), 46 samolotów obsługiwało 67 regularnych połączeń (56 zagr.); po 1990 przekształcenia strukturalne i modernizacja sprzętu; od 1931 czł. IATA.
"LOT" LOTNICTWO POLSKIE ZRZESZENIE MIĘDZYNARODOWE TRANSPORTU LOTNICZEGO AERO ZRZESZENIE MIĘDZYNARODOWE TRANSPORTU LOTNICZEGO LENARTOWICZ STAR ALLIANCE

DĘBNO POLSKIE

miejscowość w woj. wielkopolskim, powiat rawicki.

STRZELCE OPOLSKIE

do 1945 Gross Strehlitz miasto powiatowe na obszarze Garbu Chełm, na północny wschód od G. Świętej Anny (woj. opolskie); znane od XIII w. (1223 Strelci), prawa miejskie przed 1324; do XIV w. stol. księstwa piastowskiego, od 1327 pod zwierzchnictwem Czech, od 1532 Habsburgów, od 1742 w państwie pruskim; ośrodek handlu na szlaku z Krakowa do Wrocławia, centrum regionu uprawy chmielu i winnej latorośli, w XVII w. rozwój sukiennictwa, w XIX w. ośrodek polskości, udział mieszk. w powstaniach śląskich (po plebiscycie 1921 pozostało w granicach Niemiec), mocno zniszczone podczas II woj. świat.

przez wojska sowieckie, 1945 przyznane Polsce; 21 tysięcy mieszkańców (2002); kamieniołomy wapienia, przem. maszyn roln., skórzany, spoż., zakłady wapiennicze; w sąsiedztwie wielka cementownia; pozostałości murów miejskich z XV w., ruiny zamku z XIV-XVI w., ratusz i domy z 1. poł. XIX w.
LEŚNICA OPOLSKIE WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE KONIE ŚWIĘTEJ ANNY, GÓRA STRZELCE OPOLSKIE

POLSKIE STRONNICTWO LUDOWE

PSL powstałe 1990 w Warszawie z połączenia PSL "Odrodzenie" i większości tzw. wilanowskiego PSL; prezesem został Roman Bartoszcze (do VI 1991); program oparty na agraryzmie, etyce chrześc., tradycjach ruchu ludowego, demokracji parlamentarnej (bez senatu, z izbą samorządową), równością wszelkich form własności, gospodarstwie rodzinnym jako podstawie rolnictwa wspieranego interwencjonizmem państwa; przeciwstawiało się reformom gosp. L. Balcerowicza i szybkiej prywatyzacji; 1993-97 i 2001-2003 w koalicji rządowej z SLD; premierem dwukrotnie był polityk PSL Waldemar Pawlak (VI 1992 nie sformułował rządu i X 1993-II 1995); w wyborach parlamentarnych 1997 PSL zyskało zaledwie 7,5% głosów (26 mandatów), Pawlaka odwołano z funkcji szefa partii, prezesem został J. Kalinowski (wicepremier i min. rolnictwa w rządzie W. Cimoszewicza); w wyborach parlamentarnych 2001 PSL, mimo relatywnie lepszego wyniku niż w poprzednich wyborach, (8,9% poparcia, 42 mandaty) utraciło miano najw. partii chłopskiej na rzecz "Samoobrony" (53); po czym weszło do rządu SLD/UP (L. Millera) jako partia koalicyjna, gł. reprezentant interesów wsi podczas końcowej fazy negocjacji związanych z wejściem Polski do UE; III 2003 opuściło koalicję na tle rozbieżności w kwestiach gosp.; od III 2004 prezesem Janusz Wojciechowski, J. Kalinowski - przew.

Rady Naczelnej PSL; wśród działaczy między innymi J. Zych, L. Podkański, A. Bentkowski, J. Piechociński, A. Struzik, Z. Kuźmiuk; od pocz. 2005 prezesem ponownie Waldemar Pawlak; w wyborach parlamentarnych tegoż roku 25 mandatów poselskich (najsłabszy wynik wśród partii, które weszły do Sejmu).
PARTIE POLITYCZNE W POLSCE PO 1989 POLSKIE STRONNICTWO LUDOWE "ODRODZENIE" WARSZAWA AGRARYZM BALCEROWICZ Leszek POLSKIE STRONNICTWO LUDOWE POLSKIE STRONNICTWO LUDOWE KUŹMIUK Zbigniew PIECHOCIŃSKI Janusz WOJCIECHOWSKI Janusz ZYCH Józef