1. Ichinomiya miasto w Japonii (Honsiu), w aglomeracji Nagoi; 282 tysięcy mieszkańców (2005); przemysł włók., odzież.b w regionie Chūkyō, specjalizującym się w produkcji odzieży wełnianej.
  2. Cros Charles ur. 1 X 1842, Fabrezan (Langwedocja), zm. 9 VIII 1888, Paryż, fr. wynalazca i poeta; jeden z prekursorów fotografii barwnej (między innymi opracował zasady techniki pozytywowej zw. pinatypią); 1877 przekazał ...
  3. Chamberlain Houston Stewart ur. 9 IX 1855, Southsea (obecnie w granicach Portsmouth), zm. 9 I 1927, Bayreuth, niem. filozof kultury i publicysta, pochodzenia angielskiego; twórca teorii wyższości rasy aryjskiej - gł. narodu n ...

d’Alemberta zasada

jedno z podstawowych praw mechaniki, pozwalające sprowadzić trudne zadania dynamiki do łatwiejszych równań statyki; głosi: suma działających na punkty układu mechanicznego sił czynnych, reakcji więzów i sił bezwładności jest równa zeru.

paradoks

łow. w broni śrutowej nagwintowany koniec lufy; przy strzelaniu breneką nadaje jej ruch obrotowy.

paradoks bliźniąt

fiz. paradoks zegarów.
paradoks zegarów

paradoks kłamcy

rozumowanie wynikające z próby oceny prawdziwości zdania „to, co teraz mówię, jest kłamstwem", przypisywanego Eubulidesowi z Miletu (IV w. p.n.e.); jeśli zdanie jest prawdziwe, to - zgodnie z jego treścią - jest kłamstwem; jeśli jest kłamstwem, to nie jest prawdą, że jest kłamstwem, a więc jest prawdziwe.

paradoks Russella

mat. paradoks dotyczący własności zbiorów: B. Russell zaproponował rozważenie zbioru Z, którego elementami byłyby wszystkie i tylko te zbiory, które nie są własnymi elementami: Z = {X: X X}; wówczas próba odpowiedzi na pytanie, czy Z jest swoim własnym elementem (Z Z?), prowadzi do nieusuwalnej sprzeczności: jeśli Z Z, to Z spełnia warunek definiujący zbiór Z, a więc Z Z; z kolei jeśli Z Z, to z definicji zbioru Z, Z Z; tak więc Z Z wtedy i tylko wtedy, gdy Z Z.


paradoks zegarów

fiz. przewidziane przez szczególną teorię względności zjawisko opóźniania się zegarów poruszających się z prędkością bliską prędkości światła względem zegarów spoczywających w ustalonym układzie inercjalnym; wiek bliźniąt, z których jedno odbyłoby podróż kosm., nie byłby w chwili spotkania po takiej podróży jednakowy.

paradoksy starożytnych

popularne w starożytnej Grecji (gł. szkoła eleatów i megarejska) rozumowania mające rzekomo dowodzić prawdziwości par zdań sprzecznych; np. paradoks kłamcy Eubulidesa z Miletu, wg którego można dowieść, że zdanie „ja kłamię" jest zarazem prawdziwe i fałszywe.

paradoksy w mechanice płynów

twierdzenia poprawnie wydedukowane z podstawowych praw fizyki, prowadzące do wyników wyraźnie sprzecznych z odczuciem obserwatora opartym na faktach empirycznych i codziennym doświadczeniu.

ALEMBERTA PARADOKS

paradoks d twierdzenie, że ciało poruszające się w ośrodku płynnym ruchem jednostajnym prostoliniowym nie doznaje żadnego oporu; słuszne dla płynu idealnego, w płynach rzeczywistych podczas ruchu ciała występuje opór spowodowany lepkością płynu i zawirowaniami; sformułowane niezależnie przez J. d'Alemberta (1744) i L. Eulera (1745).
ALEMBERT Jean Le Rond de EULER Leonhard ALEMBERTA PARADOKS

ALEMBERTA ZASADA

suma sił czynnych, sił reakcji więzów i sił bezwładności działających na punkty układu jest równa zeru; jedno z podstawowych praw mechaniki, pozwala rozwiązywać trudne problemy dynamiki układu punktów materialnych za pomocą prostszego układu równań statyki; sformułowane 1743 przez J. d’Alemberta, uogólnione 1788 przez J.L. Lagrange’a.
LAGRANGE MECHANIKA STATYKA ALEMBERT Jean Le Rond de BEZWŁADNOŚĆ

PARADOKS

(nauk.) pogląd (twierdzenie) zaskakująco sprzeczne z powszechnie przyjętym przekonaniem, często ujęte w formę efektownego aforyzmu (np. "Pierwszym warunkiem nieśmiertelności jest śmierć" - St.J. Lec).
AFORYZM

PARADOKS BLIŹNIĄT

paradoks zegarów jedna z konsekwencji teorii względności A. Einsteina, która powoduje, że czas w obiektach poruszających się płynie wolniej niż w obiektach pozostających względem tych pierwszych w spoczynku; efekt daje się zaobserwować tylko w przypadku prędkości porównywalnych z prędkością światła: gdyby jedno z dwóch bliźniąt wyruszyło w podróż statkiem rozpędzającym się do takich prędkości, wróciłoby o kilka lat starsze, podczas gdy jego brat, pozostający na Ziemi, postarzałby się o kilkadziesiąt lat; do tej pory skutki p.b. rejestruje się tylko podczas eksperymentów z cząstkami materii.


PRĘDKOŚĆ ŚWIATŁA W PRÓŻNI WZGLĘDNOŚCI TEORIA PARADOKS BLIŹNIĄT

hydrostatyczny paradoks

jeśli weźmiemy dwa naczynia o takiej samej powierzchni dna, ale wyraźnie różniące się objętością, nawet kilkakrotnie, i nalejemy do nich wody do takiej samej wysokości, to okazuje się, że parcie na dno naczynia będzie takie samo w obu przypadkach, chociaż pozornie wydaje się, że parcie powinno być większe w naczyniu o większej pojemności. Rozwiązanie tego paradoksu tkwi w tym, że parcie nie zależy od kształtu naczynia, a tylko od wysokości słupa cieczy i od wielkości powierzchni dna.

paradoks

(gr. parádoksos = nieoczekiwany) stwierdzenie zaskakujące, myśl oryginalna, sprzeczna z ogólnie panującym poglądem, zawierająca nieoczekiwaną prawdę filozoficzną, moralną, psychologiczną. Paradoksem jest  oksymoron, może być również błyskotliwy aforyzm, np. Nasza niewiedza sięga coraz dalszych światów (S.J. Lec, Myśli nieuczesane).

paradoks zegarów

zjawisko spowolnienia zegara poruszającego się z prędkością bliską prędkości światła w porównaniu z zegarem spoczywającym. Efekt ten został przewidziany przez szczególną teorię względności. Czas płynie wolniej w układzie poruszającym się niż w układzie spoczywającym. P.z. zauważalny jest przy pomiarach czasów życia cząstek elementarnych; czas życia szybko (z prędkością bliską prędkości światła) poruszających się cząstek jest większy niż tych samych cząstek powolnych.

PARADOKS GIFFENA

twierdzenie kwestionujące prawo podaży i popytu; zgodnie z p.G. popyt nie zawsze spada przy wzroście ceny i podaż nie zawsze rośnie przy wzroście ceny i nie zawsze spada przy jej obniżeniu; następuje to przy dużych niedoborach towarów i przewidywanym wzroście cen.
PODAŻ POPYT

OLBERSA PARADOKS

problem postawiony w 1826 przez H. Olbersa: dlaczego niebo nocne jest ciemne? Jeśli Wszechświat jest nieskończony i wszędzie jednakowo wypełniony gwiazdami, to - spoglądając w dowolnym kierunku - oko zawsze napotka jakąś gwiazdę, zatem całe niebo powinno świecić z jasnością przeciętnej gwiazdy typu Słońca. O.p. można wyjaśnić na różne sposoby, np: 1. Wszechświat nie jest dostatecznie stary, aby dotarło do nas światło od bardzo oddalonych obiektów, 2. Wszechświat stale się rozszerza, wobec czego światło dalekich gwiazd słabnie i nie może być wykryte.


GWIAZDY NIEBO OLBERS SŁOŃCE WSZECHŚWIAT

PARADOKSY STAROŻYTNYCH

znane już w starożytności rozumowania mające dowodzić (zwł. w matematyce i logice) prawdziwości par zdań sprzecznych, formułowane przez szkoły filozoficzne eleatów i megarejską; głośny zwł. paradoks Zenona z Elei, zgodnie z którym ruch jest niemożliwy, albowiem szybkobiegacz nigdy nie dogoni żółwia, bo gdy znajdzie się w miejscu, gdzie był przed momentem żółw, ten przesunie się już o następny odcinek drogi; innym przykładem p.s. jest twierdzenie Eubulidesa z Miletu, iż wygłoszone przez kogoś zdanie "ja kłamię" jest zarazem prawdziwe i fałszywe.


MEGAREJSKA SZKOŁA STAROŻYTNOŚĆ ZENON Z ELEI ANTYNOMIE LOGICZNE ELEACI EUBULIDES

PARADOKS

(log.) w logice rozumowanie o pozornie oczywistych racjach, ale wskutek zawartego błędu lub braku precyzji sformułowań prowadzące do wniosków jawnie sprzecznych ze sobą.
LOGIKA