1. sango z rodziny kongo-kordofańskiej; nar. w Rep. Środkowoafrykańskiej, dla połowy ludności wehikularny; stosowany w alfabetyzacji i używany w radiu.
  2. Foggia , miasto w południowo-wschodnich Włoszech (region Apulia), na niz. Tavoliere; ośrodek administracyjny prow. Foggia; 145 tysięcy mieszkańców (2005); ośrodek przem. (serowarski, papierniczy, chem., miner.) i handl. regionu roln.; ...
  3. Tauschinski Oskar Jan , ur. 8 VI 1914, Żabokruki (Galicja Wsch.), zm. 14 VIII 1993, Wiedeń, pisarz austr., pochodzenia pol.; tłumacz współcz. literatury pol.; prace kryt., opowiadania (W podróży z żoną), powieści ( ...

Biegas Bolesław

ur. 29 III 1877, Koziczyn, zm. 30 IX 1954, Paryż, rzeźbiarz i malarz; od 1902 w Paryżu; naturalist. i symbol. kompozycje; tematyka rel. i rodzajowa, portrety; utwory literackie.

Babski Bolesław

ur. 13 XII 1900, Sobótka (pow. opatowski), zm. 7 IX 1939, Warszawa, działacz ruchu ludowego; 1928 współzałożyciel, 1933–35 prezes ZMW RP.

Bierut Bolesław

ur. 18 IV 1892, Rury Brigidkowskie k. Lublina, zm. 12 III 1956, Moskwa, działacz komunist.; od 1912 w PPS-Lewicy, od 1918 w KPP; od 1930 funkcjonariusz Kominternu; 1925–26, 1928–30 i 1939–43 w ZSRR (Kijów, Białystok, Mińsk); od 1943 w PPR, 1948–54 przewodniczący, 1954–56 I sekr. KC PZPR; 1944–47 prezydent KRN, 1947–52 prezydent RP; 1952–54 premier; realizował politykę terroru, uzależniania od ZSRR i sowietyzacji Polski.

Bolesław

z dyn. Piastów, ur. 1159, zm. 13 IX 1195, książę kujawski od 1194, syn Mieszka III Starego; 1191 dowodził posiłkami ojca dla panów małopol. przeciwko Kazimierzowi II Sprawiedliwemu; poległ nad Mozgawą.

Bolesław

w. gminna w woj. małopol. (pow. olkuski), na południowy zachód od Pustyni Błędowskiej; ośrodek mieszkaniowy i usługowy dla pobliskiej kopalni odkrywkowej rud cynkowo-ołowiowych.

Bolesław

w. gminna w województwie małopol. (pow. dąbrowski), nad Kanałem Zyblikiewicza (uchodzi do Wisły); ośrodek usługowy; kościół z kaplicą Ligęzów (pocz. XVII w.).

Bolesław I

z dyn. Przemyślidów, data urodzenia nieznana, zm. 15 VI 972, książę Czech od 935, ojciec Dobrawy; objął tron po zamordowaniu brata, Wacława (późniejszego świętego); 950 uznał zwierzchnictwo niem.; pod jego władzą pozostawał Śląsk i ziemia Wiślan.

Bolesław I Chrobry

z dyn. Piastów, ur. 967, zm. 17 VI 1025, od 992 książę, w ostatnim roku życia król Polaków, syn Mieszka I i księżnej czeskiej Dobrawy; 984 ożeniony z córką Rygdaga, margrabiego Miśni, celem nawiązania przyjaznych stosunków z Niemcami, rozwiódł się 986 i poślubił córkę księżniczki węgierskiej Gejzy, matkę Bezpryma, którą także rychło porzucił; około 987 pojął za żonę Emnildę, córkę księcia zachodniosłowackiego, Dobromira; prawdopodobnie około 990 objął księstwo krakowskie; 992 po śmierci ojca wypędził z kraju macochę Odę wraz z jej synami, zjednoczył kraj i objął władzę w całym państwie.

Włączył się do polityki europejskiej - popierał cesarza Ottona III; doprowadził do kanonizacji świętego Wojciecha 999, zreorganizował kościół polski - uzyskał zgodę papieża na utworzenie 999 arcybiskupstwa w Gnieźnie i biskupstw w Kołobrzegu, Wrocławiu i Krakowie, był protektorem akcji misyjnych, między innymi w Prusach (święty Wojciech, Bruno z Kwerfurtu), sprowadził z Włoch pierwszych zakonników (Pięciu Braci Polskich). W 1000 podejmował w Gnieźnie cesarza Ottona III, uzyskał potwierdzenie niezależności Polski; od 1002 (po śmierci Ottona III) toczył z Niemcami wojny (wojny polsko-niemieckie), które trwały z przerwami do 1018 i zakończyły się pokojem w Budziszynie (włączenie Milska i Łużyc do Polski); 1003–04 zajął Morawy z częścią Słowacji i na krótko Czechy; około 1007 utracił jednak Pomorze Zachodnie; 1013–18 podjął wyprawy na Ruś, dotarł do Kijowa i interweniował w sprawy dynastyczne (1018 przyłączył Grody Czerwieńskie); po śmierci cesarza Henryka II uzyskał zgodę papieska na koronację, która odbyła się w 1024 lub 1025. Bolesław I Chrobry był twórcą potęgi wczesnofeudalnego państwa polskiego.

S. ZAKRZEWSKI Bolesław Chrobry Wielki, Lwów 1925; A.F. GRABSKI Bolesław Chrobry, Warszawa 1970;J. STRZELCZYK Bolesław Chrobry, Poznań 1999.
Grody Czerwieńskie wojny polsko-niemieckie

Bolesław II

z dyn. Przemyślidów, data urodzenia nieznana, zm. 7 II 999, książę Czech od 972, syn Bolesława I; 973 utw. biskupstwo w Pradze; utracił Śląsk i ziemię Wiślan na rzecz Polski.

Bolesław II

z dyn. Piastów, ur. około 1260, zm. 20 IV 1313, książę płocki od 1262, mazow. od 1294, syn Siemowita I; sojusznik Władysława I Łokietka od 1296.

Bolesław II Rogatka

z dyn. Piastów, ur. między 1220 a 1225, zm. 26 XII 1278, książę legnicki i głogowski od 1248, syn Henryka II Pobożnegoojciec między innymi Henryka V Grubego i Bolka, ks. świdnickiego; 1249 utracił ziemię lubuską na rzecz arcybiskupa magdeburskiego.

Bolesław II Szczodry

z dyn. Piastów, ur. około 1042, zm. 2 lub 3 IV raczej 1082 niż 1081, na Węgrzech, książę pol. od 1058, król od 1076, syn Kazimierza I Odnowiciela; interweniował zbrojnie w sprawy Węgier, Rusi i Czech, co 1070–72 wywołało opozycję w kraju; ukaranie śmiercią biskupa krak. Stanisława ze Szczepanowa 1079 doprowadziło do wybuchu wojny domowej i ucieczkę króla na Węgry.

Bolesław III

z dyn. Piastów, ur. po 1320, zm. 20 VII 1351, Mielnik (nad Bugiem), książę płocki od 1337, syn Wacława płockiego; lennik Kazimierza III Wielkiego, zapisał mu swą dzielnicę na wypadek śmierci; zginął w czasie powrotu z wyprawy pol.-węg. przeciw ks. litew. Kiejstutowi.

Bolesław III Krzywousty

z dyn. Piastów, ur. 20 VIII raczej 1085 niż 1086, zm. 28 X 1138, książę pol. od 1102, syn Władysława I Hermana; 1109 odparł najazd króla niem. Henryka V (obrona Głogowa), 1119–23 opanował Pomorze Gdańskie i uzyskał zwierzchnictwo nad Pomorzem Zachodnim; w testamencie z 1138 ustalił zasady sukcesji swoich synów na zasadach senioratu i pryncypatu.

Bolesław III Rozrzutny

z dyn. Piastów, ur. 23 IX 1291, zm. 21 IV 1352, Brzeg nad Odrą, książę wrocławski od 1304, brzeski od 1311, później też legnicki, syn Henryka V Grubego; od 1329 lennik Czech.

Bolesław III Rudy

data urodzenia nieznana, zm. 1037, książę Czech 999–1002 i 1003, syn Bolesława II; wygnany z kraju 1002 przez opozycję możnowładców, powrócił na tron 1003 przy pomocy Bolesława I Chrobrego; po okrutnym rozprawieniu się z przeciwnikami został wezwany do Polski, tu oślepiony i uwięziony.

Bolesław IV

z dyn. Piastów, ur. 1421, zm. 10 IX 1454, Opinogóra, książę części Mazowsza od 1429; od 1430 lennik Władysława II Jagiełły, 1446 wybrany warunkowo na króla Polski.

Bolesław IV

z dyn. Piastów, ur. między 1363 a 1367, zm. 6 V 1437, książę opolsko-niemodliński od 1389, tylko opolski od 1400, ojciec Bolesława V opolskiego; pocz. przeciwnik, później sojusznik Władysława II Jagiełły.

Bolesław IV Kędzierzawy

z dyn. Piastów, ur. 1121 lub 1122, zm. 5 I 1173, książę mazow. od 1138, zwierzchni książę polski od 1146, syn Bolesława III Krzywoustego; pokonany 1157 przez ces. Fryderyka I Barbarossę, złożył mu hołd w Krzyszkowie.

Bolesław Jerzy II

z dyn. Piastów, ur. przed 1311, zm. 7 IV 1340, książę mazow., ostatni książę halicko-włodzimierski od 1323, syn Trojdena I czerskiego; otruty przez opozycję ruskich bojarów.

BIEGAS Bolesław

właśc. Biegalski (1877-1954) Bolesław Biegas, Wszechświat, około 1902rzeźbiarz i malarz, przedstawiciel secesji i symbolizmu, czł. Secesji Wiedeńskiej; odkryty przez A. Świętochowskiego, który wysłał go na studia do krakowskiej ASP (u A. Dauna i K. Laszczki); autor figuralnych kompozycji o formach secesyjnych (Ostatni zachód słońca, Chopin), skrajnie uproszczonych (Księga życia, Chrystus) lub symbolicznych (Rozmowa myśli, Ludzkość); jego dzieła mają formę płynną, jakby poruszaną wiatrem (Tańczący płomień); rzeźby portretowe, między innymi O. Boznańskiej.
MŁODEJ POLSKI SZTUKA SECESJA SECESJA WIEDEŃSKA SYMBOLIZM POLSKA. SZTUKA. MODERNIZM, MŁODA POLSKA BIEGAS Bolesław

Ożóg Jan Bolesław

(1913-91) poeta. Porzucił seminarium duchowne dla polonistyki na UJ. Związany z pismem "Okolica Poetów", wraz z S. Czernikiem był propagatorem ® autentyzmu. Członek AK, walczył w partyzantce. Od 1950 r. w Krakowie, współzałożyciel i członek grupy lit. "Barbarus" (1967-72). Debiutował zbiorem wierszy Wyjazd wnuka (1937). Liryka O. ma charakter refleksyjno-wspomnieniowy inspirowany kulturą lud., wątki autobiograficzne przeplatają się w niej z motywami wiejskimi, widoczna jest fantastyka, czasem wizja katastrofizmu. Autor tomów poezji, między innymi Ogier i makolągwa (1939), Kraj (1939), Pani młoda (1959), Dzikie jabłka (1964), Spokój (1967), Wyspa Barbarus (1973), Na święto Kaina (1976), Przejechane słońce (1980), Gdzie świeci noc (1985), oraz powieści Ścigani (1956), Bracia (1969), Cienie ziemi (1970); zbiorów opowiadań, między innymi Chustka (1959), Lilie i pokrzywy (1984) oraz wspomnień i esejów Na mojej drodze (1971), Mój autentyzm (1975), Obrazy świata (1989).


Ożóg Jan Bolesław

(1913-91) powieściopisarz, poeta związany z pismem "Okolica Poetów", wraz z S. Czernikiem był propagatorem  autentyzmu. Od 1950 w Krakowie, współzałożyciel i członek grupy lit. "Barbarus" (1967-72). Debiutował zbiorem wierszy Wyjazd wnuka (1937). Liryka O. ma charakter refleksyjno-wspomnieniowy inspirowany kulturą ludową, wątki autobiograficzne osnute są wokół motywów wiejskich. Autor tomów poezji między innymi Ogier i makolągwa (1939), Kraj (1939), Pani młoda (1959), Spokój (1967), Wyspa Barbarus (1973), Na święto Kaina (1976), Przejechane słońce (1980), Gdzie świeci noc (1985). Autor powieści: Ścigani (1956), Bracia (1969), Cienie ziemi (1970), zbiorów opowiadań, między innymi Chustka (1959), Lilie i pokrzywy (1984), oraz wspomnień i esejów: Na mojej drodze (1971), Mój autentyzm (1975), Obrazy świata (1989).


Bolko świdnicko-jaworski, inaczej Bolesław II

(ok.1312-68) książę świdnicki od 1326, jaworski od 1346; ostatni z książąt śląskich broniących się przed złożeniem hołdu czes. królom z dyn. Luksemburgów.

DOMAŃSKI Bolesław

(1872-1939) działacz polonijny i społeczny na Pomorzu Zach., ksiądz; prezes Związku Polaków w Niemczech, działacz Światowego Związku Polaków z Zagranicy, organizator pol. spółdzielczości i szkolnictwa w Niemczech.
POMORZE ZACHODNIE ZWIĄZEK POLAKÓW W NIEMCZECH

CZERWIEŃSKI Bolesław

(1851-88) poeta, dramatopisarz, publicysta, krytyk lit. i teatralny; działacz ruchu socjalistycznego; współtwórca Programu socjalistów galicyjskich; najbardziej znanym dziełem Cz. jest Czerwony sztandar - tekst ułożony do melodii pieśni komunardów paryskich z 1871, która rychło stała się hymnem socjalistów pol.; zakazana w Galicji i Królestwie Polskim.
KOMUNARDZI TOWARZYSTWO LITERACKIE IM. ADAMA MICKIEWICZA "CZERWONY SZTANDAR"

BOLESŁAWIEC K WIELUNIA

miejscowość w woj. łódzkim, powiat wieruszowski.
ŁÓDZKIE WOJEWÓDZTWO

BIERUT Bolesław

ps. Tomasz i inne (1892-1956) Bolesław Bierutdrukarz, działacz ruchu robotniczego; od 1912 czł. PPS-Lewicy, od 1918 - KPP i jej władz; związany z wywiadem radzieckim przebywa przed wojną jako działacz Międzynarodówki Komunistycznej w Bułgarii, Czechosłowacji i Austrii; w okresie okupacji pracuje w niem. zarządzie Mińska; od 1943 działacz PPR, organizator i przew. Krajowej Rady Narodowej; 1947-52 prezydent Polski; 1952-54 premier; od 1948 sekretarz generalny KC PPR, po kongresie zjednoczeniowym na czele KC PZPR. Okres rządów B. charakteryzuje nasilona walka z organizacjami zbrojnego podziemia i likwidacja wszelkich form opozycji wobec nowej władzy podporządkowanej ZSRR; wykorzystywano w tym rozbudowany aparat policji politycznej (Urząd Bezpieczeństwa), posługując się terrorem, niekiedy skrytobójstwem, prowokacją i brutalnymi torturami wobec działaczy opozycyjnych, których po fikcyjnych procesach skazywano na śmierć lub długoletnie więzienia; usiłowano wszelkimi sposobami ograniczyć rolę Kościoła kat. w życiu politycznym (między innymi przez uwięzienie prymasa Stefana Wyszyńskiego).

B. bezkrytycznie akceptował stalinowski model gospodarki opartej na przemyśle ciężkim, rozbudowując w ramach Planu Sześcioletniego sektor wydobywczy i surowcowy oraz hutnictwo (Nowa Huta) i silnie centralizując sterowanie wszystkimi dziedzinami życia (handel, usługi, oświata, nauka, kultura). W latach 1948-55 represjonowano także działaczy innych orientacji ruchu robotniczego (W. Gomułka), którym zarzucono między innymi "odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne" i działalność agenturalną.
GOMUŁKA KRAJOWA RADA NARODOWA ŁUKASIEWICZ MIĘDZYNARODÓWKA KOMUNISTYCZNA NOWA HUTA ORDER KRZYŻA GRUNWALDU POLSKA PARTIA ROBOTNICZA POLSKA ZJEDNOCZONA PARTIA ROBOTNICZA POLSKI PAŹDZIERNIK 1956 POLSKA. HISTORIA. PO 1945 BIERUT Bolesław POLSKA PARTIA ROBOTNICZA

Bolesław II Śmiały, zw. też Szczodrym

(ok. 1040-81) książę Polski od 1058, król w 1076-79, z dyn. Piastów, syn Kazimierza Odnowiciela. Prowadził aktywną politykę zagr.: interwencje w spory dynastyczne na Węgrzech i Rusi, wojny z Czechami, a zwł. poparcie papieża Grzegorza VII w sporze z cesarzem Henrykiem IV ( spór o inwestyturę), które dało mu koronę król. w czasie wojny wewn. w Niemczech. Wypędzony na Węgry przez bunt możnych w związku ze sprawą zamordowania bp. Stanisława, utracił koronę na rzecz brata Władysława Hermana.

DROBNER Bolesław

(1883-1968) działacz polityczny; od 1898 czł. PPSD, 1902-13 w PPS "Proletariat", następnie w PPS (1928-36 czł. Rady Naczelnej); 1943-44 w Związku Patriotów Pol., czł. PKWN, od 1948 w PZPR; pierwszy po II woj. świat. prezydent Wrocławia; 1956-57 I sekr. KW PZPR w Krakowie; Drogowskazy, Bezustanna walka.
ZWIĄZEK PATRIOTÓW POLSKICH W ZSRR POLSKI KOMITET WYZWOLENIA NARODOWEGO POLSKA PARTIA SOCJALNO-DEMOKRATYCZNA GALICJI I ŚLĄSKA CIESZYŃSKIEGO PPS

POLSKA. HISTORIA. PANOWANIE BOLESŁAWA ŚMIAŁEGO

syna i następcy Odnowiciela, przyniosło początkowo pełne uniezależnienie od cesarstwa, uwikłanego w walkę z papiestwem (którego stronnikiem był Bolesław) i aktywną politykę wobec sąsiadów ze wschodu i południa (wprowadzenie na tron kijowski Izasława, a na węg. - Władysława). 1076 Bolesław zostaje koronowany w Gnieźnie na króla Polski. Ogromne wydatki państwa usiłuje Śmiały pokryć "psuciem" pieniądza (bicie monet o mniejszej zawartości kruszcu), co rujnuje drobne rycerstwo i być może jest jednym z powodów zatargu z biskupem krakowskim, Stanisławem ze Szczepanowa. Biskupa skazano na śmierć za zdradę (co w średniowieczu mogło znaczyć również tyle, co nieposłuszeństwo lub sprzeciwianie się władcy), wyrok wykonano - być może w trakcie odprawiania mszy. Wydarzenie zmobilizowało opozycję, która zmusza króla do opuszczenia z synem kraju (1081 Bolesław umarł na wygnaniu, jego syn Mieszko wrócił do Polski, gdzie 1089 został otruty) i przekazuje władzę bratu Śmiałego, Władysławowi Hermanowi.

Jego panowanie jest okresem mniejszej aktywności polit. i militarnej Polski (ale pozwala to na przywrócenie monety o pełnej wartości), wzrostu uzależnienia od cesarstwa; schorowany książę władzę w kraju oddaje de facto wojewodzie Sieciechowi. Problemem staje się sukcesja: Władysław Herman ma syna, Zbigniewa, ale albo jest to dziecko pozamałżeńskie, albo związek zawarto na sposób "słowiański" (czytaj pogański; skoro przydarzyło się to czł. rodu panującego, pojawia się pytanie o głębokość chrystianizacji ówczesnej Polski) - w obu przypadkach wg zwyczajów epoki nie ma on prawa do objęcia tronu.

Dopiero 1086 rodzi się Hermanowi syn z legalnego małżeństwa, Bolesław (zw. Krzywoustym). Obaj bracia stoczyli długą walkę o władzę, zakończoną 1107 wygnaniem i 1112 oślepieniem przejściowo ułaskawionego Zbigniewa.
GNIEZNO KAZIMIERZ I ODNOWICIEL SIECIECH STANISŁAW ZE SZCZEPANOWA WŁADYSŁAW I HERMAN BOLESŁAW III KRZYWOUSTY POLSKA. HISTORIA

Miciński Bolesław

(1911-43) filozof, eseista, poeta, od 1939 na emigracji we Francji; debiutował jako 17-letni uczeń gimnazjum artykułem Mitologia w świetle mitów i poematem Achilleis w "Kwadrydze" (1929). Wpływ na jego życie wywarli ojciec Kazimierz i dziadek Bolesław jeszcze w rodzinnym majątku w Mokrej na Podolu. W Zakopanem poznał i zaprzyjaźnił się ze  S.I. Witkiewiczem. Kierownik działu krytyki lit. w "Prosto z mostu". W Warszawie wydał tom wierszy o tematyce filoz. i rel. Chleb z Gietsemane (1933). Ceniony szczególnie za zbiory esejów filoz. Podróże do piekieł (1933), Dwa portrety (1942), Portret Kanta i trzy eseje o wojnie (1947), napisane z pasją poznawczą i odpowiedzialnością za słowo, stylem erudycyjnym, podejmują obronę człowieka wobec totalitarnego zagrożenia i kryzysu kultury, są świadectwem etycznych podstaw losu człowieka pojmowanego jako odwieczna samotna wędrówka przez życie.

Zdaniem Cz. Miłosza prawość etyczna M. przyczyniła się do jego legendy.

Bolesław Kędzierzawy

(przed 1125-73) z dyn. Piastów, syn Bolesława Krzywoustego, książę mazowiecki i kujawski od 1138, krakowski od 1146 jako princeps po wygnaniu Władysława Wygnańca. W 1157 złożył cesarzowi Fryderykowi I Barbarossie hołd w Krzyszkowie pod Poznaniem podczas zbrojnej interwencji cesarza na rzecz wygnanego seniora. W 1163 oddał synom Wygnańca Śląsk, a po interwencji cesarza w 1173 zrzekł się wszelkich pretensji do tej dzielnicy.

BOLESŁAW II POBOŻNY

(?-999) książę czeski (od 967) z dynastii Przemyślidów, syn Bolesława I; utracił ziemie Wiślan i Śląsk na rzecz Mieszka I (około 990); wzmocnił jedność kraju, między innymi tępiąc krwawo niechętny Przemyślidom ród Sławnikowiców (rodzina św. Wojciecha); przyczynił się do zał. 973 biskupstwa w Pradze.
JAROMIR PRZEMYŚLIDZI WIŚLANIE WOJCIECH