1. Dom Książki przedsiębiorstwa detalu księgarskiego o zasięgu ogólnopol.; zał. 1950 pod nazwą Centrala Obrotu Księgarskiego „D.K."; od 1982 wszystkie przesiębiorstwa są samodzielne, ich liczba maleje (ro ...
  2. Ibn al-Asir Izz ad-Din ur. 13 V 1160, Mosul, zm. V lub VI 1234, tamże, historyk arabski; autor historii islamu oraz biografii 7,5 tys. towarzyszy Mahometa.
  3. Catamarca prow. w północno-zachodniej Argentynie, przy granicy z Chile; pow. 102,6 tysięcy kilometrów2; 371 tysięcy mieszkańców (2005); stol. Catamarca; górzysta (wys. do 6885 m na granicy z Chile); klimat zwrotnikowy ...

Arnold Wincenty Józef

ur. 5 XII 1864, Ołomuniec (Morawy), zm. 1942, Lwów, lekarz i biochemik; czł. PAU; odkrywca chemiasto wykrywania grup sulfhydrylowych w białkach (reakcja z nitroprusydkiem).

Axamitowski Wincenty

ur. 15 IX 1760, Kamieniec Podolski, zm. 13 I 1828, Warszawa, generał; uczestnik wojny pol.-ros. 1792 i powstania kościuszkowskiego 1794, później w Legionach pol. we Włoszech i w armii fr.; gen. wojsk Księstwa Warszawskiego.

Bandtkie Jan Wincenty

ur. 14 VII 1783, Lublin, zm. 7 II 1846, Warszawa, brat Jerzego Samuela, prawnik; profesor Uniwersytetu Warszawskiego; prawo rzymskie, historia prawa polskiego; wydawca źródeł; Historia prawa polskiego.

Baranowski Wincenty

ur. 22 I 1877, Wydrzyn k. Wielunia, zm. 5 II 1957, Warszawa, działacz ruchu ludowego; 1945–49 prezes NKW SL; 1954–56 prezes Rady Naczelnej ZSL.

Barzyński Wincenty Michał

ur. 1838, Sulisławice, zm. 2 V 1899, Chicago (stan Illinois), działacz polonijny w USA, ksiądz; założył między innymi Kolegium św. Stanisława w Chicago (najstarsza polska szkoła średnia w USA).

Berwiński Ryszard Wincenty

ur. 28 II 1819, Polwica k. Zaniemyśla (Poznańskie), zm. 19 XI 1879, Stambuł, poeta i folklorysta; działacz polit. (gł. 1846–48); poezje rewolucyjne (Marsz w przyszłość); poemat satyr. Don Juan poznański; liryki miłosne; zbieracz wielkopol. folkloru.

Bryja Wincenty

ur. 16 VI 1897, Morawczyn k. Nowego Targu, zm. 27 I 1973, tamże, działacz ruchu lud.; współorganizator Zrzeszenia Inteligencji Lud. i Przyjaciół Wsi.

Brzozowski Wincenty

ur. 1877, Latakia (Syria), zm. 3 IV 1941, Warszawa, brat Stanisława, poeta, tłumacz; twórczość związana z symbolizmem i dekadentyzmem, zbiór poezji Dusza mówiąca; pisał też w języku fr.; tłumacz (P. Verlaine, J. Moréas, M. Schwob, poezja orientalna).

Budzyński Wincenty

ur. 1815, Wołyń, zm. 5 V 1866, Paryż, brat Michała, powieściopisarz; uczestnik powstania listopadowego 1830–31 i działacz emigr.; powieści hist.; fr. szkice o romantykach polskich.

Burek Wincenty

ur. 14 X 1905, Ocinek (Sandomierskie), zm. 4 VII 1988, Warszawa, ojciec Tomasza, pisarz; związany z ruchem lud.; opowiadania z życia wsi sandomierskiej (Droga przez wieś).

Danek Wincenty

ur. 8 X 1907, Krzeszowice, zm. 17 VIII 1976, Kraków, historyk literatury polskiej; profesor WSP w Krakowie; prace głównie o J.I. Kraszewskim (Pisarz wciąż żywy).

Darowski Wincenty

ur. 1787(?), Kraków, zm. 20 VI 1862, Mydlniki k. Krakowa, działacz polit. i gosp.; do 1843 sekr. gen. Senatu Rządzącego Wolnego Miasta Krakowa 1846 senator; 1845–51 prezes Towarzystwa Gospodarczo-Rolniczego Krakowskiego.

Dawid Wincenty

ur. 1816, Szczebrzeszyn, zm. 15 III 1897, Warszawa, ojciec Jana Władysława, ojciec Jana Władysława, poeta, publicysta i pedagog; należał do kaukaskiej grupy poetów; powieść poetycka Tehe, czyli zburzenie aułu Dubby; prace z metodyki nauczania początkowego.

Drabik Wincenty

ur. 13 XI 1881, Jaworzno, zm. 1 VII 1933, Warszawa, scenograf, malarz; współpraca gł. z teatrami warsz.; twórca dekoracji gł. do dramatów poet. i monumentalnych (między innymi Książę Niezłomny J. Słowackiego wg P. Calderóna de la Barca, Nie-Boska komedia Z. Krasińskiego).

Dunin-Marcinkiewicz Wincuk

ur. 4 II 1808, zm. 29 XII 1884, białoruski komediopisarz i poeta; komedie o tendencjach realist. (Idylla wieśniacza); przekłady.

Faber Wincenty

ur. 7 VI 1936, Bielsko, zm. 27 V 1980, Kraków, poeta; liryka refleksyjna charakteryzująca się prostotą formy, utwory dla dzieci, teksty piosenek.

Gorączkiewicz Wincenty

Krakowiaki i tańce góralskie ur. 1789, Kraków, zm. 4 XI 1858, tamże, organista, dyrygent i kompozytor; organista katedry wawelskiej; utwory rel., na orkiestrę, intermezzo Randez-vous fryzjera.

Gosiewski Wincenty Aleksander

ur. między 1625 a 1629, zm. 29 XI 1662, k. Ostryny (pow. lidzki), syn Aleksandra, ojciec Bogusława, podskarbi w. litew. od 1652, hetman polny litew. od 1654; w okresie tzw. potopu walczył ze Szwedami w Prusach Książęcych, na Żmudzi i w Inflantach; rozstrzelany przez wrogich polityce dworu konfederatów wojskowych.

Hawel Jan Wincenty

IV Symfonia), Koncert genewski ur. 10 VII 1936, Pszów k. Wodzisławia Śląskiego, kompozytor i dyrygent; profesor Akad. Muz. w Katowicach; utwory orkiestrowe, kamer., wokalno-instrumentalne (na skrzypce solo.

Iranek-Osmecki Kazimierz Wincenty

i in., ur. 5 IX 1897, Pstrągowa k. Rzeszowa, zm. 23 V 1984, Londyn, pułkownik; 1943 szef Oddziału IV (Kwatermistrzowskiego), a 1944 Oddziału II (Informacyjno-Wywiadowczego) KG AK; współredaktor wydawnictwa źródłowego Armia Krajowa w dokumentach.

DUNIN-MARCINKIEWICZ Wincenty

ps. Nawum Pryhaworka (1807-84) białorusko-polski poeta i komediopisarz, przyjaciel W. Pola i St. Moniuszki; poematy sentymentalno-realistyczne na temat życia ludu białoruskiego, wiersze (Dudarz białoruski), powiastki, komedia Pinskaja szlachta; przełożył Pana Tadeusza A. Mickiewicza na j. białoruski; przekłady wierszy poetów białoruskich na j. polski.
DUNIN-MARCINKIEWICZ Wincenty

Wincenty zw. Kadłubkiem

(ok. 1150 - 1223) pierwszy kronikarz pol. Studiował prawdopodobnie na uniw. w Paryżu i Bolonii. Od 1209 r. biskup krakowski, w 1215 brał udział w IV soborze laterańskim, w 1218 wstąpił do klasztoru cystersów. Jego dzieło - Chronica Polonorum (Kronika polska) - spisane po łacinie, składa się z 4 ksiąg; kwieciście alegoryczny styl, zawierający liczne aluzje, metafory i paralele z Biblią oraz dziełami staroż., zdradza ogromną erudycję autora. W narracji pełnej anegdot i legend obecne są również wstawki wierszowane i pierwsze w lit. pol. bajki; długi czas Kronika pełniła funkcję podręcznika retoryki i moralności.

Dowolność interpretacji zdarzeń obniża wartość hist. kroniki, najwierniejsza faktom jest księga czwarta, opisująca czasy panowania Mieszka Starego i Kazimierza Sprawiedliwego do 1202. W. uznany został za wzór średniow. mędrca, beatyfikowany w 1764 r.

WINCENTY KADŁUBEK

mistrz Wincenty, błogosławiony (ok. 1150-1223) Jan Matejko, Wincenty Kadłubek w poczcie benedyktynówkronikarz; kancelista i kapelan nadworny Kazimierza II Sprawiedliwego; 1208-18 biskup krakowski, potem u cystersów w Jędrzejowie (gdzie znajduje się jego sanktuarium); z końcem XII w. i 1205-07 spisał na polecenie księcia kronikę po łacinie (wydaną 1612, po polsku pierwszy raz 1862), sięgającą od czasów bajecznych po 1202; zawarł w niej wiele baśni, alegorii, zapożyczeń antycznych, przypowieści; mimo to stanowi gł. źródło dla dziejów Polski w XII w.; beatyfikowany 1764.
KAZIMIERZ II SPRAWIEDLIWY KRAK PRZEŹDZIECKI PSIE POLE TERENCJUSZ CYSTERSI POLSKA. NAUKA. POCZĄTKI POLSKA. LITERATURA. ŚREDNIOWIECZE WINCENTY KADŁUBEK WINCENTY KADŁUBEK

Kadłubek Wincenty, Wincenty zw. Kadłubkiem

(ok. 1150-1223) bp krakowski (1207-1218) (pierwszy w Polsce wybrany przez kapitułę katedralną), wcześniej związany z dworem Kazimierza Sprawiedliwego, pierwszy rodzimy polski kronikarz, autor łac. "Kroniki Polaków" (Chronicon Polonorum), wybitny intelektualista i literat wykształcony w Paryżu. Kronika W.K. to wspaniały pomnik umysłowości średniowiecza, sprawia trudności interpretacyjne jako źródło do badań nad dziejami narodu pol. W zgodzie z właściwą epoce konwencją literacką kronika przesycona jest rozbudowanymi metaforami, a narracja nie przynosi wyraźnej granicy między fikcją a rzeczywistością hist., przy czym przedstawienie faktów hist. podporządkowano nauczaniu moralności i propagowaniu patriotyzmu oraz potrzebom ówczesnej dyskusji polit.

W 1764 W.K. został zaliczony w poczet błogosławionych Kościoła katol.

Pol Wincenty

(1807-72) poeta, geograf, redaktor "Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich" (1847-48), kierownik Katedry Geografii na UJ (1849-52), doktor h.c. tej uczelni (1850), członek Akademii Umiejętności (1872). W początkowym okresie jego twórczości widoczny jest wpływ demokratycznego nurtu romantyzmu pol. Doświadczenia powstańcze opisał w pamiętniku z kampanii Obrazki litewskie (1870-71 "Strzecha") oraz w zbiorze wierszy Pieśni Janusza (1835). Romantyczny patriotyzm cechuje także kolejne utwory powstańcze, między innymi Historię szewca Jana Kilińskiego (1833-35) oraz Pieśń o ziemi naszej (1843). Z biegiem lat w poglądach i twórczości P. przeważyły tendencje konserwatywne i tradycjonalizm szlachecki bliski postawie filistra.

Ukazują się starannie opracowane gawędy poetyckie Wypadki JPana Benedykta Winnickiego z podróży jego z Krakowca do Nieświeża (1840) oraz opis wędrówek po Tatrach Obrazy z życia i podróży (1846). W czasie Wiosny Ludów wydaje utwory: Widzenie Janusza (1848) i Słowo a Sława (1848). Najlepsze dzieło późnego okresu twórczości P. to rycerski poemat Mohort (1855), będący pochwałą sarmatyzmu. P. był autorem gawęd, rapsodów i poematów hist., między innymi dalszej części gawędy Pamiętniki JPana Benedykta Winnickiego (1855), poematu Wit Stwosz (1857), kroniki z XV w. wierszem Pacholę hetmańskie (1862) i dramatu Powódź (1865).


Witos Wincenty

(1874-1945) pol. polityk ludowy i mąż stanu. Od 1895 w Stronnictwie Ludowym. Od 1908 poseł do galic. Sejmu Krajowego, a od 1911 do parlamentu w Wiedniu, 1913 współzałożyciel Polskiego Stronnictwa Ludowego "Piast". W 1918 przewodn. Polskiej Komisji Likwidacyjnej; 1919 poseł na sejm, 1920-21, 1923, 1926 premier gabinetów prawicowo-centrowych ( Chjeno-Piasta), zmuszony do rezygnacji w czasie zamachu majowego J. Piłsudskiego (12 V 1926). Potem w opozycji; 1929 współtwórca Centrolewu, 1931 jeden z twórców zjednoczonego Stronnictwa Ludowego.

Więzień Brześcia. Emigrował do Czechosłowacji. Współtwórca Frontu Morges. W 1939 wrócił do kraju, więziony przez okupanta do 1941, w 1945 wybrany na wiceprzewodn. Krajowej Rady Narodowej, faktycznie funkcji tej już nie pełnił.

WINCENTY KOT Z DĘBNA

(ok. 1398-1448) podkanclerzy koronny, arcybiskup gnieźnieński; początkowo prof. Akad. Krakowskiej, potem wychowawca synów Władysława II Jagiełły (Władysława i Kazimierza); wróg husytów, przeciwstawił się przyjęciu od nich korony czeskiej przez Kazimierza, a 1440 węg. przez Władysława; 1338 współinicjator antyhusyckiej konfederacji w Korczynie; 1440 nominowany kardynałem przez antypapieża Feliksa V, 1447 uznał papieża Mikołaja V; namawiał Kazimierza, by przyjął koronę polską i koronował go 1447.
KARDYNAŁ PODKANCLERZY WŁADYSŁAW II JAGIEŁŁO ARCYBISKUP WINCENTY KOT Z DĘBNA

WINCENTY PALLOTI

święty (1795-1850) urodził się 21 kwietnia w Rzymie w rodzinie zamożnego kupca; ukończył studia filozoficzne i teologiczne na papieskim uniwersytecie "Sapienza", a 1818 przyjął święcenia kapłańskie. 1834 roku zał. Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego (w Polsce członkowie Stowarzyszenia zwani są popularnie palotynami). Wspomnienie - 22 stycznia.

Popiel Wincenty

(1825-1912) duchowny katol., brat Pawła; 1862-63 rektor Akademii Duchownej w Warszawie; przeciwny powstaniu styczniowemu; w latach 1869-75 na zesłaniu w Nowogrodzie; od 1883 arcybp metropolita warsz., zwolennik ugody z Rosją.

Pol Wincenty

(1807-72) poeta, geograf, red. "Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich" (1847-48), kierownik Katedry Geografii na UJ (1849- 52), doktor h.c. tej uczelni (1850), czł. AU. Uczestnik powstania listopadowego na Litwie, swoje doświadczenia powstańcze opisał w pamiętniku z kampanii Obrazki litewskie (1870-71 "Strzecha") oraz w zbiorze wierszy Pieśni Janusza (1835). Romant. patriotyzm cechuje także kolejne utwory, między innymi Historię szewca Jana Kilińskiego (1833-35) oraz Pieśń o ziemi naszej (1843). Z biegiem lat (gł. z powodu rabacji galicyjskiej) w poglądach i twórczości P. przeważyły tendencje konserwatywne i tradycjonalizm szlachecki bliski postawie filistra.

Ukazują się starannie opracowane gawędy poet. Wypadki JPana Benedykta Winnickiego z podróży jego z Krakowca do Nieświeża (t. 1-3, 1853-55) oraz rapsod rycerski będący pochwałą sarmatyzmu Mohort (1855). Ponadto opublikował poemat Wit Stwosz (1857), kroniki z XV w. wierszem Pacholę hetmańskie (1862) i dramat Powódź (1865).

BERWIŃSKI Ryszard Wincenty

(1819-79) poeta i działacz rewolucyjno-niepodległościowy; od 1846 uczestnik ruchu spiskowego w Poznańskiem i Krakowie; od 1855 w Turcji (między innymi w oddziale Sadyka Paszy); autor liryków miłosnych i utworów agitacyjno rewolucyjnych. (Marsz w przyszłość), zbieracz folkloru wielkopolskiego i autor jego pierwszych naukowych analiz.
TOWARZYSTWO LITERACKO-SŁOWIAŃSKIE POLSKA. LITERATURA. ROMANTYZM

RAPACKI Wincenty

(1865-1943) Wincenty Rapackiaktor, śpiewak, literat; karierę artystyczną rozpoczął w zespole operetkowym Warszawskich Teatrów Rządowych; 1911 współzałożyciel jednej z pierwszych spółek filmowych w Polsce, która zrealizowała kilka filmów, cieszył się w tym czasie dużą popularnością jako piosenkarz i kompozytor; 1915 wyjechał do Rosji, gdzie między innymi kierował polską operetką w Moskwie i Teatrem Nowości w Kijowie; w okresie międzywojennym występował głównie w teatrach warszawskich, miał też kilka udanych ról filmowych, między innymi w filmach Pan Twardowski (1936) i Papa się żeni (1936); autor licznych utworów scenicznych, zwłaszcza komedii, a także poezji i powieści, kompozytor operetek z własnymi librettami.


WARSZAWSKIE TEATRY RZĄDOWE

Berwiński Ryszard Wincenty

(1817-79) poeta romantyczny, znawca kultury lud. Wielkopolski, słowianofil. Autor Bogunki na Gople (1840), prozy narracyjnej kunsztownie stylizowanej i rytmizowanej, utrzymanej w tradycji poematu prozą z partiami poetyckimi, pomyślanymi jako pieśń-rapsod, napisanymi heksametrem polskim. Twórca opowiadania O dwunastu rozbójnikach; liryk Księga światła i złudzeń, Księga życia i śmierci (1844), poematu satyrycznego Don Juan poznański (1844) i filoz. Ostatnia spowiedź w starym kościele o rozczarowaniach swego pokolenia. Uczestnik zjazdu pol. we Wrocławiu i kongresu słowiań. w Pradze (1848).